топик, блог, фотосет ёки йўналтиргич яратиш

zakovat:

Muxammed al-Xorezmiy atındaģı TİTU Nókis filialı “ZAKOVAT” intellektual oyınınıń tómengi liga final oyını bolıp ótetuģınlıģın xabarlaymız!

Илм-фан
06.04.2018 11:30 Muxammed al-Xorezmiy atındaģı Tashkent informatciyalıq texnologiyaları universiteti Nókis filial“ZAKOVAT” intellektual oyınınıń tómengi liga final oyını bolıp ótetuģınlıģın xabarlaymız! Komandalar 6 adam quramında qatnasıwı shárt.

Muxammed al-Xorezmiy atındaģı TİTU Nókis filialında "ZAKOVAT" intellektual oyınınıń 8-tur basqıshı bolıp ótti

Илм-фан
30-mart, 2018 jıl Muxammed al-Xorezmiy atındaģı Tashkentinformatciyalıq texnologiyaları universiteti Nókis filialında «ZAKOVAT» intellektual oyınınıń 8-tur basqıshı bolıp ótti.

Muxammed al-Xorezmiy atındaģı TİTU Nókis filialında “ZAKOVAT” intellektual oyınınıń 7-tur basqıshı bolıp ótti

Илм-фан
09.03.2018 Muxammed al-Xorezmiy atındaģı Tashkent informatciyalıq texnologiyaları universiteti Nókis filialımızda “ZAKOVAT” intellektual oyınınıń 7-tur basqıshı bolıp ótti.

Muxammed al-Xorezmiy atındaģı TİTU Nókis filialında "ZAKOVAT" intellektual oyınınıń 5-tur basqıshı bolıp ótti

Илм-фан
24-fevral, 2018 jıl Muxammed al-Xorezmiy atındaģı Tashkentinformatciyalıq texnologiyaları universiteti Nókis filialımızdıń màjilislerzalında «ZAKOVAT» intellektualoyınınıń 5-tur basqıshı bolıp ótti.

Muxammed al-Xorezmiy atíndaģí TITU Nókis filialımızda "ZAKOVAT" intellektual oyınınıń keyingi 4-turı bolıp ótti

Илм-фан
17-fevral 2018 jıl Muxammed al-Xorezmiy atındaģı Tashkent informatciyalıq texnologiyaları universiteti Nókis filialımız májilisler zalında «ZAKOVAT» intellektual oyınınıń keyingi 4-turı bolıp ótti. Oyında toparlar belsendi qatnastı.

“ZAKOVAT” intellektual oyınıń saralaw basqıshı

Илм-фан
Muxammed al-Xorezmiy atındag’ı Tashkent informatciyalıq texnologiyaları universiteti filialının’ u’lken ma’jlisler zalında 27.10.2017 jıl “O’zbekistan Jaslar awqamı” baslanģısh shòlkem tàrepinen “ZAKOVAT” intellektual oyınıń saralaw basqıshı bolıp òtti.

Kimyo va fizikadan zakovat savollari

Xabarlar

1. Bu oila a’zolari radioaktiv elementlarni kashf etish bo’yicha kimyo tarixida bir necha marta Nobel mukofotiga sazovor bo’lishgan. Ulardan biri ikki marta Nobel mukofotiga sazovor bo’lgan yagona olima hisoblanadi. Bu oilaning familiyasini ayting. (Kyuri.) 2. Kunlardan birida bir olimning kalishidan suv o’tib ketadi. U uyiga kelgach, jahl bilan kalishini qizib turgan pechkaning ustiga otib yuboradi. Biroz vaqtdan keyin qarasa, kalishlar suyuqlanmagan. Kalishlar sovigandan keyin ancha mustahkam bo’lib qolgan edi. Pechkaga tashlangan oyoq kiyimida qanday kimyoviy jarayon sodir bo’lgan? (Vulkanlash.) 3. Bu qomusiy olim oltin, simob, qo’rg’oshin, kumush, mis, temir va qalayning solishtirma og’irligini shu darajada aniq topganki, oradan deyarli ming yil o’tib zamonaviy usullar yordamida aniqlangan solishtrma og’irlik bilan solishtirilganda ular orasidagi farq atigi 0,1…0,3 %ni tashkil etadi. Bundan tashqari, u juda ko’p minerallarning xossa va xususiyatlarini ham to’liq tavsiflab bergan. Olimning nomini ayting. ( A.Rayhon Beruniy)                                  4. Ma`lumki, ba`zi  organik moddalarning kimyoviy formulasi bir xil bo’lsa-da, ular kimyoviy xossalari bilan bir-biridan keskin farq qiladi. Uzum va vino kislotalari turli xil bo’lishiga qaramasdan bir xil emperik  formula bilan ifodalanadi. Kimyogarlardan biri 1830-yilda bunday birikmalarni izomeriya deb atashni taklif qilgan. Qaysi kimyogar bu taklifni kiritgan? (Berselius)  5. Sof holatda bu elementni olish ustida ishlagan olimlardan bir nechtasi halok bo’lishgan. Ingliz kimyogarlari aka-uka  Nokslar, fransuzlardan Gey-Lyussak va L.J.Tenar jarohat olishgan. Uni hatto mashhur olim M.Faradey ham ololmagan. 1886-yili fransuz kimyogari A.Muassan bu “qo’lga tushmas qasoskor”ni sof holda olganini e’lon qilgan. Bu paytda uning bir ko’zi jarohat tufayli bog’liq edi. Olimlarni ko’p yillar sarson qilgan elementning nomini ayting. ( Ftor.)  6. 1890-yillarda Lord Raley va ser Uilyam Ramzay uran minerallarida ulardan ajralib chiqadigan gazlarni o’rganish jarayonida noma`lum spektr chiziqlari borligini aniqlaydilar. Ular uran na`munasini Lokyerga tekshirib ko’rish uchun yuboradilar. Lokyer namunani sinab ko’rib quyosh nurini kuzatgandagi jarayonga o’xshashligini aniqlagan. Hozirda bu gaz kundalik hayotda havo sharlarini va dijabllarni to’ldirishda qollaniladi. Reley va Ramzay bu gazni ,,dangasa’’ yoki ,,befarq’’ so’zlarining grekcha nomi bilan ataganlar. gap qaysi element haqida ketyapti? (Argon.)      7.Gamburglik savdogar Xenni Brand kimyoga juda qiziqqan. U o’zicha juda ko’p tajribalar o’tkazgan. jumladan, siydikni bulg’atib, hosil bo’lgan och sariq rangdagi qoldig’iga ko’mir va qum aralashtirgan hamda retortada havosiz qizdirgan. Natijada 1669-yili yangi, qorong’ida yrug’lik chiqarish xossasiga ega bo’lgan moddani hosil qilgan. u modda tabiatda muhim ahamiyatga ega. U qaysi kimyoviy elementni ixtiro qilgan edi? (Fosfor.)  8. 1811-yilda fransiyalik kimyogar-texnolog  Bernar Kurtuaning otasi selitra pishirish bilan, Kurtuaning  o’zi esa dengiz o’simliklari kulini o’rganish bilan shug’ullanishar edi. O’sha paytda soda dengiz o’ti kulidan olinardi. Kurtua kul eritmasini mis qozonda bug’latganda qozonning tez yemrilishini kuzatgan. Uikkita kolba olib, bittasiga sulfat kislota bilan temir, ikkinchisiga esa kul va suv aralashmasini solidi. Tadqiqotni o’tkazayotgan paytda laboratoriyaga kirib qolgan mushuk kolbalarni yiqitib yuboradi. Natijada kolbadagi eritmalar bir-biriga aralashib ketadi va aralashmadan siyohrang tutun chiqa boshlaydi. Buni ko’rgan yosh olim hayron bo’lib qoladi.U aslida o’zi bilmagan holda yangi kimyoviy elementni ixtiro qilgan edi. Bu kimyoviy elementning nomini ayting. (Yod.)  9. Ingliz kimyogari Robert Boyl labaratoriyada navbatdagi tajriba o’tkazayotgan paytda  bog’bon unga bir savat binafsha olib keladi.Gullarni yaxshi ko’rgan Boyl ularni hidlab, saqlash uchun stakandagi suvga solib qo’yadi.O’sha paytda laboratoriyani achchiq gaz hidi qoplab olgan edi.Birozdan so’ng gullar rangi to’q siyohrangdan qizil rangga o’tib qoladi. Buni ko’rgan olim shogirdlariga bir necha xil eritma tayyorlashni buyuradi va ularga gul bargidan solib ko’radi.Lakmusli lishaynik eritmasi yaxshi natija beradi. Boyl  uni ko’rsatkich so’zining lotincha nomi bilan atagan. Hozirda bu pereparat kimyoviy laboratoriya analizlarida keng qo’llaniladi.Uning nomini ayting. (Indikator.)  10.Amerikalik Garas Uells azot oksidlari ustida tajribalar o’tkazardi. Bir kuni azot oksidlaridan birini, kolba sinig’idan shikastlangan laborantining og’rigan yuziga hazillashib surtadi.Tasodifni qarangki, birozdan so’ng og’riq to’xtaydi.Shundan so’ng Uells bu moddani og’riq qoldirish uchun ishlata boshlaydi.1772-yildan boshlab esa ixtiro qilingan modda stomatologiyada ishlatila boshlanadi.Bu qanday modda edi? (N2O.)   11.Shotlandiyalik olim Alekandr Flemingning ish joyi doimo tartibsiz bo’lardi. Uning labaratoriya ishlari:Petri kosachasi, kolba va probirkalardan iborat bo’lib, ularda zararli va zararsiz bakteriyalar o’sib yotardi.Kunlarning birida olim ish joyini tartibga keltirish niyatida keraksiz idishlarni axlatga tashlagan. Zarur shisha idishlarni suv bilan chayayotgan paytda esa biriga mog’or tushib qolib, bu mog’or infeksiyaga qarshi kurashda samarali modda bo’lib chiqqan. Flemning  1928-yilda ixtiro qilgan modda hozirgacha tibbiyotda keng ko’lamda ishlatiladi. Bu moddaning nomini ayting. (Penitsilin)   12. Yosh rus emigrant Filbert amerikalik A. Remesenning laboratoriyasida 1872-yilda tadqiqotchi bo’lib ishlar edi. navbatdagi tajribasini tugatmasdanoq tushlik qilish uchun oshxonaga bogan olim qo’llarini yuvishni ham unitib, ovqatlanishga o’tiradi. Ovqatlanish paytida u og’zida shirin ta’mni sezadi. Buning sababini bilish uchun laboratoriyaga kelib, sintez uchun qo’llagan reagentlarni ko’zdan kechiradi. Idishdagi tashlab yuborish uchun mo’ljallangan oraliq mahsulotni tekshirib ko’rsa, u juda shirin bo’lgan.Hozirda bu modda diabet xastaligiga uchragan odamlan uchun mo’ljallangan shirinlik bo’lib, uning shirinlik darajasi odatdagi shirinliklardan 500 marta yuqori. Bu modda qanday nomlanadi? (Saxarin.)   13. Nemis kimyogari Vyoler kalsiy karbonat va ko’mir aralashmasini kalsiy metalini ajratib olish uchun uzoq vaqt qizdirganda kulrang massa hosil bo’ldi. Uni keraksiz modda deb, hovlidagi chiqit tashlaydigan joyga tashlaydi. Yomg’ir yog’ganda toshga o’xshagan bu massadan gaz ajralib chiqqanini ko’radi. tekshirib ko’rganda bu gaz 1836-yilda E. Devi tomonidan ixtiro qilingan asetilenligi ma’lum bo’ladi. Vyoler ixtiro qilgan toshga o’xshash kulrang massa qanday modda bo’lgan? (Kalsiy karbid.)   14. Qaysi olim o’z kashfiyoti tufayli o’zini bir umr kechira olmagan,  lekin uning bu kashfiyoti haligacha uni nomini mashhur qilib kelmoqda. (A. Nobel.)   15. Kimyo fanidagi birinchi nazariya “moddalar yonishining boshlanishi” deb atalgan(metallarning oksidlanish qaytarilish jarayoni). Bu jarayon qanday nomlangan? (Flagiston.)   16. 1774-yili Jozef Pristli tajribalar o’tkazib, ammoniy xlorid kukuni bilan kalsiy gidroksidni aralashtirdi. Bunda u o’tkir bo’g’iq gaz ajralib chiqa boshladi. Qizdirganda esa bu gazning ajralib chiqishi yanada kuchayadi. J.Pristli qanday gazni ixtio qilgan? (Ammiak.)   17.  G.Devi kaliy elementi ustida tajriba o’tkazayotgan paytida portlash sodir bo’ladi va u bir ko’zidan ajraladi. G.Devi quyida keltirilgan qaysi modda bilan reaksiya o’tkazayotgan paytda bu hodisa sodir bo’lgan deb o’ylaysiz? (Suv.)    18.Yosh M.Faradey dastlab kitoblarni muqovalaydigan ustaxonada ishlagan.G. Devining ma’ruzalarida qatnab yurgan. G.Devi M. Faradeyning harakatchanligi va qobiliyatini sezib o’ziga laborant qilib olgan. Faradey faoliyati davomida Devi yordamida bir necha ilmiy maqolalarni chop ettiradi. Maykl Faradey 1831-yili birinchi, eng muhim ixtirosini qiladi. Bu ixtiro qanday nomlanadi? ( Elektromagnit induksiyta hodisasi.)   19. 1602-yil boloniyalik kimyoga qiziquvchi etikdo’z Kassiarolo juda og’ir tosh topib oladi. Uning tarkibida oltin bo’lishi mumkin,deb o’ylab,toshni ko’mir va olif moyi aralashmasida qizdiradi;sovigandan so’ng undan to’q qizil nur chiqishini kuzatadi. 1774-yili shved kimyogari K.Sheyele va Yuganlar bu toshni barit deb o’ylab,uning tarkibidan yangi elementni ajratib olganlar. Etikdo’z qaysi elementning ochilishiga sabab bo’lgan? (Bariy.)   20.22 yashar yosh kimyogar Robert Chizbro 1859-yili Pensilvaniyada joylashgan neftni qayta ishlash zavodiga boradi. U bu yerga mahsulot saqlanadigan idish tubidagi parafinni ko’rib qoladi. Uni ishchilar jarohatlangan qo’llariga surtish uchun ishlatishar edi.Chizbro parafindan namuna olib, labaratoriyada tajribalar o’tkazadi. Namunadan yangi mahsulot oladi va uni ishlab chiqarishni tashkil etadi. Keyinchalik Afrika va yevropa mamlakatlarida zavodlar tashkil etib, yirik kapitalistga aylanadi. R. Chizbro qaysi moddani ixtiro qilgan edi? ( Vazelin.)   21. 1831-yili 19 yashar laborant Sharl Soria Bertolle tuzining oltingugurt bilan aralashmasiga qattiqroq kuch bilan ta`sir qilganda yengil portlash yuz beradi. Bo’lg’usi olim mazkur aralashmaga fosfor qo’shib, uni cho’p yorfdamida aralashtiradi. Aralashmani cho’p bilan aralashtirilganda cho’p yonib ketadi. Olim nimani ixtiro qilgandi? (Gugurt.)   22. Ingliz olimi kimyogari M.Faradey o’z tajribaklarida kimyoviy eritmalarda elektronlarning anoddan katoga qarab harakatlanishni kuzatgan va bu oksidlanish –qaytarilish reaksiyasi deb ta`kidlangan. Bu jarayon qanday nomlanadi? (Elektroliz.)  23.Ispaniya admiral X. Kolumb o’zining Gaita orollarida qilgan sayohatida mahalliy kishilarning nima qilib yurganini ko’rib nihoyatda hayratlangan edi? (koptok o’ynab yurganini.)  24.Yerning 3 sutka davomida Quyoshdan oladigan energiya miqdori qanchaga teng? (tabiatdagi barcha neft, gaz, ko’mir va yog’och zapaslarining yoqishidan ajralib chiqadigan energiya miqdoriga teng.)  25. 1-ptotivogazni kim ixtiro qilgan? (Zelinskiy).26.Eramizdan avvalgi IV asrda Aleksandr Makedonskiy qo’shinlari Hindistonni bosib oldi. Hind daryosi  sohillarida qo’nim topgan askarlar yoppasiga oshqozon-ichak kasalligiga chalinib qolishdi.Qizig’i shundaki sarkardalar bu kasallikdan xoli edilar. Sababi maxsus idishlardan foydalanishgan. Bu idishlar tarkibida qanday modda bo’lgan? (kumush.)27. Sichqonlarning “margi”ni beradigan modda nima? (Mishyak.)28.Aslida o’zi bo’lmagan qanday tosh kimyoning fan sifatida rivojlanishida katta turtki bo’lgan? ( falsafa toshi.) 29. D. I. Mendeleyev 1869 yilda Karlsruedagi kimyogarlar anjumanida davriy qonunni kashf etganligini e’lon qilganida unga eng kata mukofot sifatida nima sovg’a qilishgan? (aluminiy metalidan yasalgan krujka.)30. Nima uchun shamning alangasi yorug’lik beradi-yu, spirt lampasining alangasi yorug’lik bermaydi?(sham yonganda undagi uglerodning bir qismi to’liq yonmay cho’g’lanadi va cho’g’langan uglerod atomlari shula tarqatadi, spirt bug’lanib to’liq yonadi va yorug’lik tarqatmaydi.)31.Skandinaviya, Yevropa, Germaniya, Amerika Fransiya Kaliforniya, Polsha. Bu geografik nomlarni nima birlashtiradi? ( bular radioaktiv elementlarning nomlari.)32.Germaniya-3-,Rossiya-44-,Polsha-84-, Fransiya-87-,Amerika-95-o’rinda, 1- o’rindachi? ( vodorod)33. Hindular bu moddani “daraxt ko’z yoshlari” deb atashgan, o’z vaqtida u oltindan ham qimmat bo’lgan. Bu qanday modda.( kaychuk.)34.Pol Gogen uni “temirdan yasalgan badiiy asar” deb aytgan. Uning nomi…(Parij shahrida qad ko’targan Eyfel minorasi.)35.Bundan 500 yil avval Siri-Lanka orolining shimolida bir maqbara bunyod etilgan. Haligacha uning bitta ham g’ishti ko’chmagan. Tekshirishlar aniqlashicha binoning g’ishti oddiy loy yoki sement  bilan  emas, balki qimmatbaho mahsulot  bilan terilgan ekan. Bino gishti nimadan terilgan  bo’lishi mumkin? (asaldan.)

Bilimdonlar “JANGI” yoki “Universitet Rektori kubogi”

Nizomiy nomidagi TDPU
Илм-фан
Universitetimizning Ma’naviy – ahloqiy tarbiya ishlari bo’yicha prorektori O.R. Jamoldinova va Fizika – matematika fakulteti 4 – kurs talabasi Farrux Abdullayevlarning tashabbusi bilan 25-mart kuni “Zakovat” intellektual o’yini bo’yicha “Universitet Rektori kubogi” uchun bellashuv o’tkazildi.











 



Sulton Mahmud va xotin podshoh

Блог им. albatros
Sulton Mahmudning hukmronlik davrida Ray viloyatida bir xotiri bor edi. U mazkur viloyatning podshohi edi. Uning nomini Rasida derdilar. U nihoyatda dono, bilimdon va ziyrak edi. U Faxruddavlaning xotini edi. Faxruddavla vafot etgach, undan Majduddavla ismli bir o'g'il qoldi. Majduddavla ulg'ayib balog'atga yetdi. Lekin u otasining' o'rnini bosa oladigan emas edi. U beandisha edi, binobarin, podshohlikka nomunosib edi. Shunday bo'lsa-da, mamlakat uning nomiga atalib, davlat ishini onasi ynritardi. U Ray, Dahiston va Isfahon viloyatlarida o'ttiz yil hukmronlik qildi.