топик, блог, фотосет ёки йўналтиргич яратиш

тарих:

Ана шунақа

Жамият
 
“Платон”нинг маъноси нима?
Шарқ оламида Афлотун номи билан машҳур Қадимги Юнон файласуфи Платон Суқротнинг шогирди, Арастунинг устози эди. У асарлари бизгача тўлиқ шаклда етиб келган биринчи файласуфдир.
Тарихчи Диоген (II-III асрлар) маълумотига кўра, Платоннинг асл исми Аристокл бўлиб, “Энг яхши шон-шуҳрат” деган маънони билдиради. Қабрга ҳам шу ном билан қўйилган. Платон эса тахаллус бўлиб, “кенг”, “кенг елкали” деган маънога эга. Бўйи баланд, елкалари кенг бўлгани ва курашларда кўп ғалаба қозонгани учун файласуфга бу номни устози Суқрот берган.

Аҳмад Яссавий (1105–1167)

Ўзлигим
Жамият
Ислом дини пайдо бўлгандан сўнг унинг доирасида, Қуръон ва ҳадис аҳкомига мос равишда пайдо бўлган тасаввуфий таълимотлар Х–ХI асрларга келиб Мовароуннаҳрда ҳам кенг тарқала бошлади.

Тасаввуф – Яқин ва Ўрта Шарқ халқларининг маънавий ҳаёти тарихидаги энг мураккаб, ўзаро зиддиятларга тўлиб-тошган ва муҳим ҳодисалардан бири бўлиб, унинг учун таркидунёчилик, бу дунё бойликларидан ва нозу неъматларидан воз кечиш, Аллоҳ васлига етмак мақсадида пок, ҳалол, ўз меҳнати ила яшаш, ихтиёрий равишдаги фақирлик характерли хусусиятлардан ҳисобланган.

Маҳмуд Замахшарий (1075–1144)

Ўзлигим
Жамият
Кўҳна Хоразм заминида азалдан жаҳон фани ва маданияти ривожига муносиб ҳисса қўшган кўплаб буюк алломалар етишиб чиққан. Абул Қосим Замахшарий ана шундай улуғ сиймолардан биридир.

Мутафаккирнинг тўлиқ исми Абул Қосим Маҳмуд ибн Умар Замахшарий бўлиб, 1075 йил 19 мартда Хоразмнинг катта қишлоқларидан бири – Замахшар қишлоғида таваллуд топди. Замахшарий ҳақидаги маълумотлар, асосан, ўрта аср араб манбаларида келтирилади. Отаси унчалик бадавлат бўлмаса-да, саводли, тақводор, диёнатли киши бўлган ва аксар вақтини Қуръон тиловати-ю намоз ўқиш билан ўтказиб, Замахшардаги бир масжидда имомлик ҳам қилган. Замахшарийнинг онаси ҳам тақводор, диндор аёллардан ҳисобланган.

Маҳмуд Кошғарий (1030–1127)

Ўзлигим
Жамият
Маҳмуд Кошғарий Марказий Осиёда илк ўрта аср маданиятининг буюк арбобларидан бўлиб, тилшунослик соҳасида, хусусан, туркий тилларни ўрганиш соҳасида машҳур бўлди ва тарихда ўчмас из қолдирди.

Маҳмуднинг отасини исми Ҳусайн, бобосиники Муҳаммад бўлиб, келиб чиқиши ва тилига кўра Кошғарий нисбатини олган. У яшаб ижод этган даврда Мовароуннаҳрда Сомонийлар ўрнини Қорахонийлар сулоласи эгаллаган, туркий адабий тил минтақада кенг урф бўла бошлаган эди. Ҳатто Аббосийлар халифалиги марказларида, азалдан араб ва бошқа сомоний халқлар яшаб келган ўлкаларда туркий элатлар намояндалари кўпайиб, туркий тилга эътибор ошган эди. Маҳмуд Кошғарий ҳам ўзининг узоқ йиллар давомида яратган “Девону луғатит турк” китобини 1075 йилда тугаллаган. Асарнинг асосий матни ўша даврда кенг минтақа мусулмон

Бибихоним-юксак идрокли, тадбиркор аёл

Маънавият
Мустақиллик йилларида Амир Темур ва темурийлар даври тарихини ўрганишга жиддий киришилди. ЮНЕСКО халқаро ташкилоти томонидан унинг юбилейи кенг нишонланди. Буюк соҳибқирон қолдирган моддий ва маънавий мерос, унинг бунёдкорлик ва давлатни бошқаришдаги салоҳияти, тажрибаси ҳали-ҳануз жаҳон жамоатчилигининг қизиқишини орттириб, ҳайратига сабаб бўлмоқда.

Амир Темурнинг буюк давлат арбоби ва саркарда сифатидаги муваффақиятларида Бибихонимнинг хизматлари катта бўлган. Уни Сароймулкхоним деб ҳам аташган.

Shayboniyxonning Movarounnahrda hokimiyatni o’z qo’liga olishi

Картинки по запросу shayboniyxonTurkiy xalqlarning qadimdan qolgan bir odati bor: agar hukmdorlardan bittasi mamlakatni yaxshi idora qilsa yoxud mamlakatga yangi bir usul va tartib kiritib, o’ziga xos xizmat ko’rsatsa, uning nomini mangu qoldirishga intiladi. Shu tariqa u bir tarafdan o’zining hukmdorini qavm boshlig’i o’rniga qo’yadi-da, bu

Урганч давлат университетида Тарих факультети талабалари учун йирик тарихчи олимлар иштирокидаги “маҳорат дарслари”

Илм-фан
2017 йил 19 май куни Урганч давлат университетида Хоразм воҳасидаги олий ўқув юртларининг ижтимоий-гуманитар йўналишлари профессор ўқитувчилари, ёш олимлар ва талабалари учун тарих, археология, этнология ва санъатшунослик соҳалари ҳамда  ушбу йўналишларнинг назарий-методологик масалалари бўйича маҳорат дарслари ташкил этилди. Маҳорат дарслари

Ёшларни ватанпарварлик руҳида тарбиялашда ўзбекистон тарихи фанининг ўрни.

Toshkent farmatsevtika instituti
Илм-фан
Болтаева Б.Х.
 
ЁШЛАРНИ ВАТАНПАРВАРЛИК РУҲИДА ТАРБИЯЛАШДА ЎЗБЕКИСТОН  ТАРИХИ  ФАНИНИНГ  ЎРНИ
Тошкент фармацевтика институти, Тошкент ш. Ўзбекистон Республикаси
E-mail: boltayevabarnoxon@umail.uz
Ватан муқаддас даргоҳ. Ўзбекистон тарихи фанини ўрганиш ёш авлодни  ватанпарварлик руҳида тарбиялашда, эл-юрт ва миллат

Тарихдан садо бергувчи обод гўшалар!

Mansur Yunus
Шеърият ва адабиёт
2016 йил 21 апрел куни Ўзбекистон “Миллий тикланиш” демократик партияси Тошкент шаҳар Бектемир туман кенгаши ва Ўзбекистон “Миллий тикланиш” демократик партияси Тошкент шаҳар Яшнобод туман кенгаши, “Ёшлар қаноти” билан ҳамкорликда Қўйлиқ Ота мақбарасида «Юртим тарихини ўрганаман» шиори остида«Тарихдан садо бергувчи обод гўшалар!» ёшлар акцияси бўлиб ўтди.

Талабаларда миллий ғурур ва миллий ифтихор туйғусини шакллантириш омиллари.

БухМТИ
Илм-фан
Шодиев Ж.Ж. Бухоро Муҳандислик-технология институти “Тарих” кафедраси ўқитувчиси.
Дурдиев Ж.Ж. БМТИ институти “Кимёвий технология” факултети, II босқич талабаси.

Тарих ҳақиқати шуни кўрсатадики, томирида миллий ғурур, Ватан ишқи жўш урган одамгина бук ишларга қодир бўлади. Биз шундай маънавий муҳит яратишимиз керакки, юртимизнинг ҳар бир бурчагида, барча шаҳар ва қишлоқларимиз қиёфасида Ватандан фахрланиш ҳисси кўзимизни, қалбимизни яшнатиб турсин.
Ҳозирги даврда келажак авлоднинг истиқлол сари ишонч билан боришида ва уни мустаҳкамлашда авваламбор, уларнинг маънавиятини шакллантириш кечиктириб бўлмас вазифалардан бири бўлиб ҳисобланади.

Тўти Юсупова ҳақида ҳужжатли фильм

Қариси бор уйнинг -париси бор


Тошкентдаги Республика киночилар уйида 17 декабрь, чоршанба куни “Ўзбеккино” буюртмаси билан “Замон ва тақдирлар” рукнида “Санъат-маъно” студиясида тасвирга олинган “Тўти Юсупова” ҳужжатли фильмининг премьераси ва Ўзбекистон халқ артисти Тўти Юсупованинг ижодий кечаси бўлиб ўтди.


“Ўзбеккино” миллий агентлиги матбуот хизмати хабар беришича, тадбирда таниқли кино арбоблари, кино ва театр артистлари, Ўзбекистон Хотин-қизлар қўмитаси вакиллари сўзга чиқиб, Тўти Юсупованинг кино ва театр санъатига қўшган ҳиссаси тўғрисида илиқ фикрлар билдиришган.


Шундан сўнг актрисанинг ҳаёт йўли ва ижодига бағишланган “Тўти Юсупова” ҳужжатли фильми намойиш этилди. Унинг монологи сифатида ишланган ушбу фильмни йиғилганлар яхши кутиб олди.


Қайд этишларича, ҳужжатли фильм Ойбек Алиев режиссёрлигида суратга олинган. Сценарийга ҳам Алиев муаллифлик қилган бўлиб, суратга олиш ишларини оператор Игорь Блидарёв амалга оширган.


МАНБА


 


Шоҳ ва шоир

Toshkent islom universiteti
Илм-фан

 


  “Бобомиз Заҳириддин Муҳаммад Бобур номи билан ҳар қанча фаҳрлансак арзийди. Ўзбек халқининг довруғини дунёга таратган буюк аждодларимиздан бири ўлароқ, ул зот бизни ўтмиш тарихимизни қадрлашга, келажакка буюк ишонч билан қарашга ўргатади”


Ислом Каримов


 


   Ватанимиз тарихига назар солар эканмиз, унинг зарварақларига жило бахш этиб турган бир қанча олим-у уламолар, шоҳ-у шоирлар, етук инсонларнинг ибратли ҳаётларига гувоҳ бўламиз. Уларнинг умрлари биз ёшлар учун қимматли ўгит ва беназир намуна бўлиб хизмат қилади.


 


 


 



Бобур юртида байрам

Бобуршунослик
Шеърият ва адабиёт

Бугун улуғ ўзбек шоири, мутафаккир ва давлат арбоби Заҳириддин Муҳаммад Бобур туғилган кун.


Шу муносабат билан аллома таваллудининг 532 йиллиги муносабати билан унинг она шаҳри Андижонда илмий анжуман ўтказилади. Бу анжуманда иштирок этиш учун Европа, Осиё ва Африка қитъалари, ҳамда Ўбекистоннинг турли бурчакларидан бобуршунос олимлар, адиб ва шоирлар, умуман олганда Бобур ихлосмандлари Анджионга етиб келишган.  

Бобур ва Боливар

Бобуршунослик
Шеърият ва адабиёт

 


         Йирик тарихий шахслар, уларнинг фаолияти ва ҳаёти баъзан жуда ўхшаш бўлади. Ўзбек халқининг атоқли фарзанди Заҳириддин Муҳаммад Бобур ва Лотин Америкасининг давлат арбоби Симон Боливар ҳаёти бир-бирларига жуда ўхшаш ва такрор жиҳатларга эга.


Бобур 1483 йили таваллуд топган. Боливар эса 1783 йили, улар дунёга келишлари орасидаги фарқ роппа-роса уч юз йил. Уларнинг ҳар иккаласи ҳам отадан эрта етим қолишган ва ҳаёт мактабида тарбия топишган.


Бобур 1510 йили Ҳисорда шайбоний султонларга қарши фаолияти билан Самарқандни эгаллаб тарихда из қолдирган бўлса, Боливар 1810 йили Каракасдаги инқилобдаги фаол иштироки билан ном қолдирган. Орадаги фарқ яна уч юз йил.


Самарқандни эгаллаган Бобур 1512 йили сафавийлар лашкарбошиси Нажми Соний хатоси сабаб Ғиждувон жангида мағлуб бўлиб, Кобулга чекинади. Орадан уч юз йил ўтиб Боливар сафдоши Франсиско Миранде хатоси сабаб мағлубиятга учраб Янги Гренада томон чекинади.


1519 йили Бобур Сват ва Бажаур (ҳозирги Покистон шимолида) вилоятларини ўз тасарруфига киритгач, Бобур давлати қудратли давлатлар сифатида, Мовароуннаҳр, Ҳинд, Хуросан ва Ироқ ҳукмдорлари тарафидан тан олинади. 1819 йили Боливар испанларни мағлуб этганидан сўнг Боливар давлати республика сифатида тан олинади. Орадаги фарқ уч юз йил.


         1524 йили Бобур Сиялкот ва Лоҳурни лўдийлар ҳукмронлигидан озод қилади. 1824 йили Боливар Перуни испанлардан озод қилади. Орадаги фарқ уч юз йил.


         1526 йили Деҳли султонини мағлуб этган Бобур Буюк бобурийлар  империя (ҳозирги Афғонистон, Покистон ва Ҳиндистонни бирлаштириб) асосчисига айланади. 1826 йили Колумбия таркибига Қуйи Гренада ва Кито (ҳозирги Эквадор) ҳудудини бирлаштирган Боливар Буюк Колумбия президентига айланади. Орадаги фарқ яна уч юз йил.


         Бобур ҳамиша подшоҳликдан воз кечиб оддий ҳаёт кечиришни орзу қилган ва 1530 йил ўлимидан тўрт кун олдин шаҳзода Ҳумоюнга тахтни топширган. 1830 йили Боливар ҳам ўз ихтиёри билан президентликдан воз кечган. Бобур 1530 йил декабрь ойи ҳаётдан кўз юмган. Боливар 1830 йил декабрь ойида вафот этган. Уларнинг ҳар иккаласи ҳам 47 йил умр кўрган. Орадаги фарқ уч юз йил.


Бобур вафотидан сўнг Аграда дафн этилган ва кейинчалик унинг ҳокини  Кобулга олиб келиб қайта дафн этилган. Колумбияда дафн этилган Боливар ҳоки икки йилдан сўнг Каракасга олиб келиб қайта кўмилган. Бу ерда ҳам уларнинг тақдири ўхшаш.


Ботирали ЙЎЛДОШЕВ,


шарқшунос  

Заҳириддин Муҳаммад Бобур энциклопедияси

Бобуршунослик
Шеърият ва адабиёт

 


Яқинда “Sharq” нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси бош таҳририяти томонидан Заҳириддин Муҳаммад Бобур энциклопедияси чоп этилди.


Энциклопедиянинг биринчи саҳифасида юртбошимизнинг “Бобомиз Заҳириддин Муҳаммад Бобур номи билан ҳар қанча фахрлансак арзийди. Ўзбек халқининг довруғини дунёга таратган буюк аждодларимиздан бири ўлароқ, ул зот бизни ўтмиш тарихимизни қадрлашга, келажакка буюк ишонч билан қарашга ўргатади...”, деган пурмаъно сўзлари келтирилган.


Бобур дастхати

Бобуршунослик
Шеърият ва адабиёт

Атоқли ўзбек шоири Заҳириддин Муҳаммад Бобур (1483-1530) жаҳон классик адабиётида ўзига хос мавқега эга адиблардан саналади. Андижон адабий муҳитида тарбия топган Бобур тақдир тақозаси билан ўзга юртларга кетишга мажбур бўлади. Айнан шу сабабдандир, Ҳинд диёрида битилган Бобур шеърларида она ватан ва юрт соғинчи мавзуси етакчи ўрин эгаллайди:


Кўпдан бериким, ёру-диёрим йўқтур,


Бир лаҳза-ю, бир нафас қарорим йўқтур.


Келдим бу сори ўз ихтиёрим бирла,


Лекин борурда ихтиёрим йўқтур.


Беш юз йил илгари ёзилган бу оташин сатрларда Бобур Ҳинд сориға ўз ихтиёри билан келгани, энди эса ўзи асос солган улкан империяни ташлаб кетолмаслиги таъкидлайди. Улуғ мутафаккир шоир Навоий билан хат ёзишган ва ул зотга ҳавас қилган Бобур илк ғазалини ўн тўққиз ёшида Самарқандда ёзган бўлса, орадан йигирма беш йил ўтиб бошидан не савдоларни ўтказган буюк подшоҳ Ҳиндистонда яратган асарларини алоҳида китоб қилган.


Миллий мафкуранинг тарихий фалсафий илдизлари

Samarqand davlat arxitektura qurilish instituti
Илм-фан

Ўзбекистон ўзининг миллий мустақиллигига эга бўлган экан, ўз халқининг асрлар оша орзу- умидлари, мақсадларини, мустақиллик учун ижтимоий-иқтисодий, сиёсий эркинлигини  қўлга киритишга муваффақ бўлди, ўзининг миллий  истиқлол мафкурасига эга бўлишга тўла имконият яратилди. Ўзбекистон миллий  истиқлолга эришишига, иқтисодий фаровонликни таъминлашга, ижтимоий    сиёсий тараққиётга, маънавий равнақ топиш учун ўзига хос йўлни танлаб олди. Ўлкамизда инсоният турмуш тарзининг замонавий шарт-   шароитларини яратишга йўл очилди.Ҳақиқий рақобат шаклланиб, бозор иқтисодиётига ўтишнинг йўлларидан бормоқда, аҳолининг ижтимоий ҳимоялашнинг мураккаб услубларидан фойдаланмоқда, сиёсий бошқаришнинг ўзига хос тизимини яратишга ҳаракат қилмоқда. Республикамизда тенглик, осойишталик, ўзаро ишонч тўйғуларини самарали фойдаланишга ва бу жараёнларга монанд маънавият яратилишига дадил қадамлар қўйилмоқда. Шу асосда ўз характерли хусусиятга мувофиқ яхлит асосга, ягона мақсадга, таркибий қисмига ва унинг асосий йўналишларини ҳаётга тадбиқ этиш имкониятларига аста  секин эга бўлмоқда.


Миллий озодлик курашлари ва Амир Темур

Тошкент кимё-технология институти

Маьлумки, тарих фани миллий ўзликни англаш воситасидир. У халқ маьнавиятининг асоси бўлиб қадимдан  миллий урф-одатларимиз, сиёсий, иқтисодий ва маьнавий қадриятларимиз сайқал топгандир. Ҳар бир шахс ўзининг келиб чиқиши ва миллий қадриятларини билиши лозимдир.


 


Президентимиз И.А.Каримов «Тарихий хотирасиз келажак йўқ» асарида ҳам  «Ўзликни англаш тарихни билишдан бошланади.… Маънавиятини тиклаши, туғилиб ўсган юртида ўзини бошқалардан кам  сезмай, бошини  баланд  кўтариб юриши учун инсонга, албатта тарихий хотира керак.… Тарихий  хотираси бор инсон- иродали инсон… жамиятнинг ҳар бир аъзоси ўз  ўтмишини яхши билса, бундай одамларни йўлдан уриш, ҳар-хил ақидалар таъсирига олиш мумкин эмас. тарих сабоқлари инсонни  хушёрликка ўргатади, иродасини мустаҳкамлайди.… Инсон учун тарихдан жудо бўлиш-ҳаётдан жудо бўлиш демакдир »1 дея алоҳида таькидлаб ўтган. Шундай экан миллий тарихимизни чуқур ва атрофлича ўрганиш давр талабидир. Айниқса мустақилликка эришиш йўлидаги озодлик курашлари тарихини ёшлар онгига сингдириш муҳим масаладир.