топик, блог, фотосет ёки йўналтиргич яратиш

Бобур:

Заҳириддин Мирзо Бобур ижодида ватан тимсоли

Шеърият ва адабиёт

Халқимиз ўтмишига назар ташласак, кўплаб алломалар, саркардалар, дунёга маълум ва машҳур шоирлар, халқимиз хотирасида абадий муҳрланган қаҳрамонларни кўришимиз мумкин. Улардан бири – Заҳириддин Муҳаммад Бобур. Бу улуғ зот нафақат ўзбек халқининг, балки ҳинд халқининг қалбида ҳам ўчмас из қолдирган.
Ўзининг мураккаб ҳаёт йўли давомида

Мероприятие по случаю дня рождения Алишера Навои и Захириддина Мухаммада Бабура

 


14 февраля 2017 года в Филиале МГУ имени М.В. Ломоносова в г. Ташкенте прошло торжественное мероприятие, посвященное576-летию Алишера Навои (09.02.1441 — 03.01.1501)  и 534-летию Захириддина Мухаммада Бабура (14.02.1483 – 26.12.1530).
Цель мероприятия -  более глубокое знакомство и изучение жизни и творческого

Ahli jahondin yaxshilig‘...

Шеърият ва адабиёт
Yurtimizda buyuk mutafakkir ajdodlarimizning ma’naviy, ilmiy-ijodiy merosini о‘rganish, yosh avlodga ularning beqiyos faoliyatini singdirish, hurmat-ehtirom bilan ulug‘lash hamda asrab-avaylashga alohida e’tibor qaratilgan. Ana shunday amaliy tadbirlar sirasida ajdodlarimiz tavallud ayyomiga bag‘ishlangan bayram kechalarining tashkil etilishi g‘oyat ahamiyatlidir.

О‘zbekiston davlat san’at va madaniyat institutida bu kabi tadbirlar an’anaviy tarzda muntazam о‘tkazilib kelinmoqda. Xususan, 14 fevral kuni institutning О‘quv teatri binosida Zahriddin Muhammad Bobur tavalludining 534 yilligiga bag‘ishlangan “Ahli jahondin yaxshilig‘...” ma’naviy-ma’rifiy, adabiy-badiiy tadbir

Юксак маънавиятли баркамол авлодни тарбиялашда Заҳириддин Муҳаммад Бобур меросининг аҳамияти

2017 йил 14 февраль куни соат 14-30 да Тошкент темир йўл муҳандислари институтида Заҳириддин Муҳаммад Бобур таваллудининг 534 йиллиги муносабати билан "Юксак маънавиятли баркамол авлодни тарбиялашда Заҳириддин Муҳаммад Бобур меросининг аҳамияти" мавзусида Тошкент фармоцевтика институти, Тошкент тўқимачилик ва енгил саноат институти,

Захириддин Мухаммад Бобур 14 февраль таваллуд куни


Har kimki vafo qilsa vafo topgusidur,
Har kimki jafo qilsa jafo topgusidur,
Yahshi kishi yomonlig’ ko’rmagay hargiz,
Ha kimki yomon bo’lsa jazo topgusidur!
Фақат… Бобур йиғлаган
Бошимга урайинми ўтар дунё шонини,
Ў, куйган ўтларимда қайтадан куяйинми?
Гулдан балдоқлар таққан жононларнинг жонини
Бир сиқим тупроқ

Танловга мархамат!

 
Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Миромонович Мирзиёевнинг китоб мутолааси ва китобхонлик маданиятини ошириш бўйича қабул қилинган фармойишларида белгиланган вазифалардан келиб чиқиб, ёшлар ўртасида мумтоз адабиётнинг йирик вакили шоир, тарихчи, давлат арбоби Заҳириддин Муҳаммад Бобур ижодини ўрганиш, унга қизиқишни янада ошириш ва

Февраль ойида танбирлар анонси

Маданият ва маърифат

9 февраль куни ўзбек мумтоз адабиётининг вакили, буюк шоир, мутафаккир, давлат арбоби Низомиддин Мир Алишер Навоий таваллуд топган кун (1441-1501) муносабати билан туркум тадбирлар бўлиб ўтади:
соат 11:00да кичик мажлислар залида “EVRIKA BILIMDON” НТМ ўқувчилари иштирокида мушоира;
соат 11:00да киномарказда “Алишер Навоий” бадиий фильми намойиши;
соат 15:00 катта мажлислар залида “Умри боқий муаллим” мавзусида давра суҳбати.;
“Тафаккур” ўқув залида “Умри боқий муаллим” номли китоб-расмли кўргазма;
 
14 февраль куни буюк шоир, тарихчи, давлат арбоби Заҳириддин Муҳаммад ибн Умаршайх Мирзо Бобур таваллудининг 534 йиллиги (1483-1530) муносабати билан туркум тадбирлар бўлиб

ТАТУ Самарқанд филиалида "Ғазалхонлик кечаси"

Шеърият ва адабиёт
2016 йилнинг 11 февраль куни ТАТУ Самарқанд филиалида буюк мутафаккир, шеърият мулкининг султони мир Алишер Навоий таваллудининг 575 йиллиги ҳамда шоир, саркарда, тарихчи ва шоҳ Захириддин Муҳаммад Бобур таваллудининг 533 йиллигига бағишланган бадиий ва маънавий-маърифий “Ғазалхонлик кечаси” тадбири ўтказилди.
 
Тадбирда
Барча 13та расмни кўрсатиш →

Кўз кўнгил ойнаси


Айрим мутасаввифлар, айниқса, Имом Ғаззолий инсоннинг зоҳирий ташқи кўзига муқобил бир ботиний ички кўзи ҳам бор бўлиб, унга “қалб кўзи”, “маънавий кўз” дейилади, деган фикрни баён этган”. Кўз сўзини ўзи кенг маънода тушина билиш мумкин, “кўнгил кўзи”, “қалб кўзи”, “руҳ кўзир”, “басират кўзи”, “маънавий кўз”.
Шарқ мумтоз адабиётининг забардаст вакиллари Жалолиддин Румий, Алишер Навоий, Абдураҳмон Жомий “кўз”, “кўз ёши”, “қонли кўз ёши” каби сўз ва ибораларидан назмда кўп ўринда унумли фойдаланганлар. Мавлоно Румий “Кўзни юмгил кўзга айлансин кўнгил” деса, Ҳазрат Жомий “Қон тўкар ёш ўрнига шу чашми гирёним менинг,” деб ёзади. Ҳазрати Алишер

Бобур ва Умар Ҳайём

Буюк шахслар
Бобур ижодига форс шеърияти ҳам кучли таъсир кўрсатган. Ўша даврда зодагон табақадагилар форс тилини ўз она тили даражасида билган. Мактаб, мадрасаларда форс адабиёти асосида адабий таълим берилган. Саъдий, Ҳофиз сингари форс адабиёти намояндалари асарларидан барча зиёлилар баҳраманд бўлишган. Бобур ҳам “Бобурнома”, “Аруз рисоласи”да Шайх Саъдийнинг ижодига қайта-қайта мурожаат қилган. У “Аруз рисоласи”да: “…панду насиҳату мавъаза бобида Шайх Саъдийнинг “Бўстон”ича маълум эмаским оламда бўлғай. Нечукким ўзи дебтур: Суханҳои Саъдий мисол асту панд, Ба кор оядат шави корбанд. Дариғ аст аз-у рўй бартофтан, К-азу рўйи давлат тавон ёфтан.” деган.
Бобур “Бобурнома”да ўзининг йўлларда тошга байт, ҳикматли сўзлар

Бобур шеъриятидаги айрим образлар талқини

Буюк шахслар
Заҳириддин Муҳаммад Бобурнинг бой ва ранг-баранг ижодий меросининг катта қисмини унинг лирикаси ташкил этади. Бобур девонидаги шеърларнинг асосий қисмини ғазал ва рубоийлардан иборат. Ғазалнинг тасвир имкониятлари ниҳоятда бой, унда ҳар қандай ҳис-туйғу, мушоҳада, катта-кичик фикрни ифодалаш қулай. Рубоий эса шоирнинг ахлоқий ҳамда фалсафий ғояларни ёритишига ҳамиша қўл келади.
«Бобурнома»даги қайдлардан аёнки, Бобур аксари рубоийларини алоҳида тайёргарликсиз, йўл-йўлакай бадиҳа тарзида яратган. Шоирнинг ғазал ва рубоийларида аниқ бир мавзу теварагида сўз боради ва мантиқий изчилликка қатъий амал қилинади. Натижада улар композицион пухталик касб этган. Конкрет бир мавзуга бағишланган ёки бир образни ёки муайян бир аҳволни ёритувчи ғазал ва рубоийлар, алоҳида-алоҳида фикрлар

"Гул ва булбул". Бобур ҳақида мақолалар


Узоқ ўтмишда Нил дарёси бўйларидаги кишилар ва қадимги мисрликлар гулга нисбатан муқаддас гиёҳ сифатида муносабатда бўлганлар. Кейинчалик бу тасаввур ва тушунча Бобил (Вавилон) ва Эронга ўтган. Ўрта асрларда Европада гул номи билан боғлиқ шаҳарлар (Флоренция, Венеция) бунёд этилиб, улар номига муносиб мислсиз даражада гуллаб яшнаган. Қадимги Хитойда императорлар хонадонида гул алоҳида эьзозланиб парвариш қилинган, ҳукмдорларнинг тожларни безаган. Хитойликлар турмушида бу ҳолнинг асоратини ҳозирги кунда ҳам кузатиш мумкин. Пайғамбаримиз саҳобаларининг айтишларича, Муҳаммад саллалоҳу алайҳи вассаламнинг бадан терларидан гул бўйи келар экан…
Халқимизда ҳам ёрни гул, гулни ёр дейди. Ёр ким эканлиги бизга маьлум. Бинобарин, гул ҳақидаги тушунча илоҳий мазмун касб этган. Халқ оғзаки

Шоҳ, адиб ва шоир (3)

Бобуршунослик
Шеърият ва адабиёт

Саҳли мумтанеъ — кўринишидан осон, жўнгина туюладиган, аслида эса, бундай ёза олиш жуда мураккаб бўлган антиқа баён услубидир. Бу услубни биз Бобур ва Машраб ижодидагина кузатамиз, холос. Юқоридаги ғазал бичими киши эгнида таранг турадиган нафис устки кийимни эслатади. Анъанавий ташбеҳ бичим таранглиги туфайли ўзгача таъсир кучига эга бўлади. Қисқа мисраларнинг ички қофиялар билан таъминлангани, уларнинг ҳар бирини яна икки бўлакка бўлади. Натижада байт тингловчида тўртликдай таассурот қолдиради. Бу эса жарангдорликни янада кучайтиради:
Жаврда нодир,
Зулмда моҳир,
Ишвада қодир,
Ғамзада устод.
Шу биргина байтнинг поэтик фазилатларини бир дафтар қилиб шарҳласа арзийди. Иккитагина мисрада яратилган маъшуқа тимсоли феъл-атворининг кўпқирралилигига эътибор берайлик. Янгича 

Шоҳ ва шоир

Шоҳ ва шоир
Шеърият ва адабиёт

Шеър таъсирчанлигини таъминлаган фикрий кашфиёт: толесизлик, жонга бало орттиришлик, хато қилишлик, юзи қаролик — буларнинг ҳаммаси ўз юртидан бош олиб кетишда, гарибликни бўйинга олишдадир.

Шоҳ, адиб ва шоир Заҳириддин Муҳаммад Бобур

Шеърият ва адабиёт

Ҳар бир халқнинг тарихий, маданий-миллий қиёфасини аниқ белгиловчи улуғ шоҳлари, буюк олимлари, йирик адиб ва шоирлари бўлади. Чунончи, Искандари Мақдуний, Суқрот, Арасту, Буқрот, Еврипид, Ҳомер номларини эслаганимизда, буюк эллин маданияти улуғворлиги ва нафосати билан кўз ўнгимизда намоён бўлади.
Жалолиддин Мангуберди, Темур Малик, Амир Темур, Заҳириддин Муҳаммад Бобур, Муҳаммад Шайбонийхон, Абулғози Баҳодирхон, Амир Умархон, Муҳаммад Раҳимхон Феруз сингари шоҳ, хон ва амирлар; Муҳаммад ал-Хоразмий, Абу Наср Форобий, Абу Райҳон Беруний, Абу Али ибн Сино, Маҳмуд Кошғарий, Абу Мансур ас-Саолибий, Маҳмуд Замахшарий сингари дунёвий: ижтимоий-гуманитар ва аниқ фанлар алломалари; Имом Исмоил ал-Бухорий, Имом Мотуридий, Абу Зайд Дабусий, Хожа Аҳмад Яссавий, Баҳовуддин Нақшбанд, Бурҳониддин

Заҳириддин Муҳаммад Бобур (1483-1530)

Шоҳ ва шоир
Шеърият ва адабиёт

Бобур (тахаллуси; тўлиқ исми Заҳириддин Муҳаммад ибн Умаршайх Мирзо) (1483.14.2, Андижон 1530.26.12, Агра) — ўзбек мумтоз адабиётининг йирик вакили: буюк шоир; тарихчи, географ; давлат арбоби, истеъдодли саркарда; бобурийлар сулоласи асосчиси, темурий шаҳзода.

«Бобурнома»да Навоий ҳақидаги маълумотлар

Navoiyni anglash

«Бобомиз Заҳириддин Муҳаммад Бобур номи билан ҳар қанча  фахрлансак  арзийди. Ўзбек  халқининг  довруғини дунёга торатган улуғ  аждодларимиздан  бири ўлароқ, ул  зот  бизни  тарихимизни  қадрлашга  келажакка  буюк  ишонч билан қарашга  ўргатади». И.Каримов.
«Бобурнома» асарида 1551 киши  номи  тилга  олинган. Улар ичида  жуда кўп тарихий шахслар (Темурий   ҳукмдорлар, ҳарбий амалдолар. Илм-фан ва санъат намояндалари)нинг  шоир машоирлари (портретлари) ва руҳиятлари моҳирона чизилган, уларнинг  хатти-ҳаракатлари, фаолиятлари  баёни  орқали шахсий  хусусиятлари (характерлари) очиб  берилган. Тарихий  шахсларнинг қиёфалари ва фазилатларини ёритганда, Бобур уларга нисбатан ҳаққоний муносабатда бўлишга, уларнинг яшаш тарзи ва шароитидан келиб чиқиб, феъл-атворларининг энг муҳим жиҳатларини  мумкин қадар аниқ  ва ихчам  ибораларда,  лўнда ифодалашга  ҳаракт қилган.
«Бобурнома»да Навоий  ҳақидаги фикрларни  кўздан кечирайин.
Бобур Навоий  билан учрашмаган бўлса-да, лекин ёшлигидан унинг  шахсига ва ижодига катта  меҳр –муҳаббат билан  тарбия  топган. Бобур туғилган йили Навоий  буюк «Хамса»ни ёзишга  киришган, Самарқанд  тахтини  эгаллаган 1498 йили эса Навоий  «Хазойин-ул маоний» девонини тузган эди.