создание топика, блога, фотосета или ссылки

Рейтинг
0.00
avatar

Ўзлигим

Подробнее ↓

Тил - миллатнинг руҳи

Ўзлигим
Общество
Ҳар бир миллат ўз келиб чиқиш тарихига эга ва шу қаторда ўша миллатнинг тили ҳам унинг ривож топишида муҳим манба бўлиб хизмат қилади. Зеро, Абдулла Авлоний айтганидек ,,Ҳар бир миллатнинг борлигини кўрсатадурғон ойинайи ҳаёти- бу тил ва адабиётдир”.

Шу ўринда сўз мулкининг султони Алишер Навоийни ҳам тилга нақадар эътиборли бўлганлигини айтиб ўтиш жоиз. У ўз асарларида қадимги туркий тилнинг нақадар жозибадор эканлигини ва бошқа тиллардан ҳеч қолишмаслигини исботлаб берган. Бунга мисол қилиб ,, Хамса” сини олиш мумкин. А.Навоийгача бўлган хамсанавис шоирлар форс-тожик тилида асар яратиб келган бўлса, Навоий бу анъанани давом эттирмаган ҳолда, бошқа йўлдан борди.

Куёвга аталган матиз

Ўзлигим
Общество
ҚАТРАЛАР

Холдоржон қизини узатди. Бадавлат эмасми, қирқ кунгача топганини тўрт-беш маҳал куёвникига пайдар-пай жўнатиб турди. Қуда томон ҳам “бўлди, керак эмас,” демади, у ҳам тўхтатмади.

Мана, эртага куёвнинг туғилган куни экан. Эрталаб қизи телефон қилиб, онаси билан суҳбатлашаётган пайтда бехосдан “оғзидан чиқиб кетди”. Буни хотинидан эшитган Холдоржон мийиғида кулиб қўйди.

Ишхонасига боргач эса, тузукроқ совға жўнатиб, ҳам куёви, ҳам қизини хурсанд қилмоқчи бўлди. Бир кўнглида хотинига қўнғироқ қилиб, нима олишни маслаҳат қилишни ҳам ўйлади.

Қўшни сиғмаган уй

Ўзлигим
Общество
ҚАТРАЛАР

Давронбек тадбиркорликка қўл урдию, бойиб кетди. Ота ҳовлисини бузиб, ўрнида катта кошона қурди. Уйи битиши билан дўсту ёрларини ифторликка чорлади. Таклиф этилган масжид имоми барвақтроқ келди. Ичкарига киришга қанча зўрлашмасин, унамади.

— Маҳалла, қўни-қўшнилар билан кираман, — деди у.

Оғиз очиш пайти яқинлашиб қолди. Айтилганларнинг деярли барчаси келишди. Аммо, имом домла уйга кирай, демасди. У кўзларини ерга тикканча ўтирар, ора-сира келган, келаётганларга қараб қўярди. Ахийри, ўрнидан қўзғалди.

Оналик бахти

Ўзлигим
Общество
ҚАТРАЛАР
Ибодатхон аянинг бу хонадонга келганига йигирма йил бўлди. Чоли раҳматли ажойиб одам эди. Ўн йил бирга яшашди. Ундан кейин ёлғизланиб қоламанми, дея ўйларди. Энди ана шуни эсласа, ўзидан хижолат тортади.

… Онаси қазо қилгач, катта ўғил Нодирбек укалари билан бамаслаҳат отасини уйлаб қўйишди. Ибодатхон ая ўшанда элликка кирган кўркам аёл эди. Фарзанд кўрмагани боис, турмушидан ажраб, укаси билан бирга яшарди. Нодирбекнинг хотини билан бирга келишиб, айтган гаплари хотирасига бир умр муҳрланиб қолди.

Бир оғиз сўз фожеаси

Ўзлигим
Общество
ҚАТРАЛАР

Бир келинчакнинг кўзи ёриди. Паҳлавондек ўғил туғилди. Қайнона, қайнотасининг хурсандлигини кўрсангиз эди! Улар ҳамиша бахтли ҳаёт кечириши, ота-онасига йўлдош бўлишини тилаб, набирага Бахтиёр, дея исм қўйишди.

Фарзанд кўрган ёш отанинг боши осмонга етди. У ҳар куни келиб, она-боладан хабар олар, қувончини турмуш ўртоғи билан баҳам кўрарди.

Бегона аёл ҳиммати

Ўзлигим
Общество
ҲАЁТИЙ ҚАТРАЛАР

Сабохон тўнғич қизини чиқарди. Ёлғиз қўл эса-да, кам қилмади. Бироқ, девор жавоннинг яхшисига кучи етмади. Маҳаллий ҳунармандларникини олиб берди. Бу, қудага ёқмабди. Қизининг юзига солибди.

Тўй ташвишлари, кейинги борди-келдилардан ҳориган Сабохон буни кўтаролмай, диққатчиликка қон босими ортиб, ётиб қолди.

— Наҳот, қудам тушунмаса?.. Тўйгача «борингизга барака, озни кўп ўрнида кўрамиз», деган эди-я… Отаси бўлгандаям бир навийди...

"Акамдан рози эмасман"

Ўзлигим
Общество
Нажмиддин Икромий (Эргашев)
***
Холматжон амакимнинг қўшниси эди. Ёши мен билан тенг. Ёзги таътил пайтида амакимникига бориб бир неча ҳафта турар, у билан бирга ўйнардим. Унинг бир акаси ва опаси бўлиб, отаси аёлванд одам эди. Шермат тоға болалик хотирамда энг ҳокисор ва сабрли инсон сифатида муҳрланиб қолган. Онаси Холида ая эса қийиқларга гул тикарди.

Уларнинг оиласидаги бир ҳол мени таажжубга солар эди. Фарзандлар ота-онага сенлаб мурожаат қилиши қандайдир ғайритабиий эди назаримда. Бир-икки бор Холматга бу ҳақда айтсам, бепарво қўл силтади.

-Қўявер, бунга улар ҳам, биз ҳам ўрганиб кетганмиз…

Ота уй

Ўзлигим
Общество
Негадир бугун ота уйимизга боргим келди. Бошқа жой қилиб, чиқиб кетганимга анча бўлди. Ҳозир бу ерда уч укам оилалари билан туришади. Онамиз ҳаётлигида тез-тез келиб турардим. У ҳам ўтиб кетгач, бу уйнинг «ўз эгалари» пайдо бўлди. Кўнгил тусаганда, дарвозани таққиллатмай, кириб келишлар барҳам топган.

Бугун ота уйга келишимга хотинимнинг бир гапи сабаб бўлди. У кеча ҳали ёшига тўлмаган кичик ўғлимни олиб, онасиникига кетган эди. Ҳар сафар тушга яқин шошилмай келадиган одам эрталабдаёқ терлаб-пишиб кириб келди. «Тинчликми», десам, сўраманг, дегандай, қўл ишорасини қилди. Сал нафас ростлагач, булбулигўёдек сайрай кетди.

Китоб ўқиётган одам

Общество

  Китобхонлик тарғиботи ва мутолаа маданиятини оширишга бағишланган тадбирларда бир савол бот-бот кўндаланг бўлмоқда: китоб ўқишни тарғиб қилишнинг усуллари кўп, лекин энг самаралиси қайси? Ҳар қанча кўп китоб ўқиган одам ҳам бу савол қаршисида бир зум ўйга чўмади – худди “фалон касалликка энг яхши даво бўладиган дори қайси?” деган саволга жавоб излаган шифокордай.

Биттагина ёзувчи бор эди...

Общество


 
Тула губернияси Ёзувчилар уюшмасининг инқилобдан кейинги йиғилишида сўз олган нотиқ ғурур билан бир маълумотга урғу беради:
– Инқилобгача бизда биттагина ёзувчи бор эди. Ҳозир улар мингдан ортиқ!

Дунёнинг энг ёш миллионерлари

Общество

Бугун мамлакатимизда тадбиркорларни, хусусан, ёш ишбилармонларни қўллаб-қувватлаш бўйича қатор ишлар қилиняпти. Имтиёзли кредитлар бериш, сунъий тўсиқларни бартараф этиш, қулай ҳуқуқий шарт-шароит яратиш борасида амалга оширилаётган ислоҳотларга барчамиз гувоҳмиз. Президентимиз Шавкат Мирзиёевнинг “Халқ бой бўлса, давлат ҳам бой ва қудратли

Ана шунақа

Общество
 
“Платон”нинг маъноси нима?
Шарқ оламида Афлотун номи билан машҳур Қадимги Юнон файласуфи Платон Суқротнинг шогирди, Арастунинг устози эди. У асарлари бизгача тўлиқ шаклда етиб келган биринчи файласуфдир.
Тарихчи Диоген (II-III асрлар) маълумотига кўра, Платоннинг асл исми Аристокл бўлиб, “Энг яхши шон-шуҳрат” деган маънони билдиради. Қабрга ҳам шу ном билан қўйилган. Платон эса тахаллус бўлиб, “кенг”, “кенг елкали” деган маънога эга. Бўйи баланд, елкалари кенг бўлгани ва курашларда кўп ғалаба қозонгани учун файласуфга бу номни устози Суқрот берган.

Бахт нима?

Общество

* Бахт — умр лаҳзаларидан бирининг исми
* Бахт инсондан ташқаридаги ҳодиса эмас
* Бахт — маънавий эҳтиёж
* Бахт — инсон кўнглининг энг чиройли мулки
* Бахт — инсонни юксалтиради, кунларига кўрк беради, севдиради.

Аҳмад Яссавий (1105–1167)

Ўзлигим
Общество
Ислом дини пайдо бўлгандан сўнг унинг доирасида, Қуръон ва ҳадис аҳкомига мос равишда пайдо бўлган тасаввуфий таълимотлар Х–ХI асрларга келиб Мовароуннаҳрда ҳам кенг тарқала бошлади.

Тасаввуф – Яқин ва Ўрта Шарқ халқларининг маънавий ҳаёти тарихидаги энг мураккаб, ўзаро зиддиятларга тўлиб-тошган ва муҳим ҳодисалардан бири бўлиб, унинг учун таркидунёчилик, бу дунё бойликларидан ва нозу неъматларидан воз кечиш, Аллоҳ васлига етмак мақсадида пок, ҳалол, ўз меҳнати ила яшаш, ихтиёрий равишдаги фақирлик характерли хусусиятлардан ҳисобланган.

Бурҳонуддин Марғиноний (1123–1197)

Общество
 
Буюк фақиҳ Али ибн Абу Бакр ибн Абдулжалил Фарғоний Риштоний Марғиноний 1123 йил 23 сентябрда туғилди ва 1197 йилда Самарқандда вафот этган. У Қуръон, ҳадис илмларини мукаммал эгаллаб, фиқҳ – ислом ҳуқуқшунослиги борасида бениҳоя чуқур илмга эга бўлгани ва бу соҳада беқиёс асарлар яратгани туфайли Бурҳонуддин (Ислом динининг далили) ва Бурҳонуддин Марғиноний (Марғинон – Марғилон шаҳрини ўрта асрларда араблар Марғинон деб аташган.) номлари билан машҳурдир.

Бурҳонуддин Марғиноний дастлабки таълимни Марғилонда олиб, кейинчалик Мовароуннаҳрнинг ўша даврдаги диний ва маърифий маркази бўлган Самарқандга кўчиб борган ва умрининг охиригача ўша ерда яшаган. Мавлоно Бурҳонуддин Марғиноний ёшлик чоғлариданоқ Қуръони Каримни ёд олиб, ҳадисларни чуқур ўрганган.

Маҳмуд Замахшарий (1075–1144)

Ўзлигим
Общество
Кўҳна Хоразм заминида азалдан жаҳон фани ва маданияти ривожига муносиб ҳисса қўшган кўплаб буюк алломалар етишиб чиққан. Абул Қосим Замахшарий ана шундай улуғ сиймолардан биридир.

Мутафаккирнинг тўлиқ исми Абул Қосим Маҳмуд ибн Умар Замахшарий бўлиб, 1075 йил 19 мартда Хоразмнинг катта қишлоқларидан бири – Замахшар қишлоғида таваллуд топди. Замахшарий ҳақидаги маълумотлар, асосан, ўрта аср араб манбаларида келтирилади. Отаси унчалик бадавлат бўлмаса-да, саводли, тақводор, диёнатли киши бўлган ва аксар вақтини Қуръон тиловати-ю намоз ўқиш билан ўтказиб, Замахшардаги бир масжидда имомлик ҳам қилган. Замахшарийнинг онаси ҳам тақводор, диндор аёллардан ҳисобланган.

Маҳмуд Кошғарий (1030–1127)

Ўзлигим
Общество
Маҳмуд Кошғарий Марказий Осиёда илк ўрта аср маданиятининг буюк арбобларидан бўлиб, тилшунослик соҳасида, хусусан, туркий тилларни ўрганиш соҳасида машҳур бўлди ва тарихда ўчмас из қолдирди.

Маҳмуднинг отасини исми Ҳусайн, бобосиники Муҳаммад бўлиб, келиб чиқиши ва тилига кўра Кошғарий нисбатини олган. У яшаб ижод этган даврда Мовароуннаҳрда Сомонийлар ўрнини Қорахонийлар сулоласи эгаллаган, туркий адабий тил минтақада кенг урф бўла бошлаган эди. Ҳатто Аббосийлар халифалиги марказларида, азалдан араб ва бошқа сомоний халқлар яшаб келган ўлкаларда туркий элатлар намояндалари кўпайиб, туркий тилга эътибор ошган эди. Маҳмуд Кошғарий ҳам ўзининг узоқ йиллар давомида яратган “Девону луғатит турк” китобини 1075 йилда тугаллаган. Асарнинг асосий матни ўша даврда кенг минтақа мусулмон

Тошкент-2200. Тошкентнинг Ўрта Осиёда кечган сиёсий ва иқтисодий жараёнларда тутган ўрни (XVI-XIX асрнинг биринчи ярми)

Ўзлигим
Общество
XVI асрдан бошлаб Тошкент турли сиёсий воқеликлар тизимига тортилиб, дастлаб Шайбонийлар, сўнгра Аштархонийлар давлатининг чекка ўлкаси ҳисобланган бу ҳудудда ўзига хос сиёсий жараёнлар кечган. XVIII асрнинг биринчи ярмида Бухоро хонлигида юзага келган сиёсий ҳаёт инқирози унинг турли вилоятлари тараққиётига таъсир кўрсатган. Шундай ҳудудлардан бири ҳисобланган Тошкентда шу асрнинг бошларида маҳаллий хўжаларнинг мавқеи ортиб борган. Натижада шаҳарда тўрт даҳа хўжалари томонидан идора этилган бошқарув тизими шаклланган. Бу тизим 1784 йилда Тошкентда “шаҳар-республика”га ўсиб ўтган. XIX асрнинг биринчи ўн йиллигида шаҳар ва унинг ҳудуди Қўқон хонлиги, 1865 йилда эса Россия империяси қўшинлари томонидан босиб олинган.