топик, блог, фотосет ёки йўналтиргич яратиш

Ўпканинг буллёз эмфиземаси ва спонтан пневматораксда замонавий тиббий технологияларнинг роли (амалиётда кузатилган ҳолат)

Buxoro davlat tibbiyot instituti
Ўпканинг буллёз эмфиземаси (ЎБЭ)да ўпка альвеоляр девори ва плевранинг висцераль қавати деcтрукцияси билан характерланадиган ҳажми 1 смдан катта бўлган ўпка эмфиземалари ҳосил бўлади ва булар булла деб номланади. Касаллик ЎБЭ кўринишида кечади. В.И.Стручков ва В.А.Смоляр ўз даврида ушбу касаллик ҳақида маълумотларни ўрганиб, касалликни мустақил назологик кўриниш сифатида ажратган ва уни буллёз касаллик деб номлаган. Ҳозирга келиб ЎБЭ этиологияси бўйича катта маълумотлар йиғилган. Тиббиётнинг замонавий босқичида буллёз эмфиземанинг пайдо бўлиши бўйича бир қатор назариялар вужудга келди. Булар: генетик, ферментатив, обструктив, механик, инфекцион, қон-томир. Буллёз эмфиземанинг ривожланишида турли хилдаги омиллар сабаб бўлади: чекиш, ифлосланган ҳаво, ўпка инфекцияси, жинс ва этник белгилар (А.Г.Высоцкий, 2008; Б.К.Жындиров, З.В.Нестеренко, 2012). Касалликнинг қуйидаги шакллари (маҳаллий, генерализацияланган, солитар булла) ва ўпкада тарқалишига кўра (бир ёки бир неча бўлак, бир томонлама, иккала ўпкада тарқалган) турлари фарқланади. Касалликнинг асоратларига пневмоторакс, гемоторакс, барқарор ўпка-плеврал фистула кабилар киради. Бундан ташқари, пневматоракс (ПТ) характерига кўра: тотал, девор олди, апикал, таранглашган ва бошқа кўринишлари мавжуд.
ЎБЭнинг кам учрайдиган асорати бирламчи ПТ бўлиб ҳисобланади. Шунга қарамасдан, H.Westerlaen et al. (2006) ва M.Takahashi et al. (2008) маълумотига кўра, 88–92 % ҳолатда пневматоракс ЎБЭ натижасида келиб чиқади. Спонтан пневматоракс ўпка ичи босимининг ошиши (йўтал, аксириш, дефекация пайтида) натижасида ёки ўпка ичи босими нормада бўлганда (пиёда юриш, тинч ҳолатда ва уйқу пайтида) ҳам юзага келиши мумкин. Кўп ҳолатда эса ПТни кўкрак қафаси жароҳати, спорт билан шуғулланиш, оғир юк кўтариш, самолётда учиш пайтида жисмоний зўриқиш натижасида келиб чиқади.
Рентгенологик текширувда 99% да плеврал бўшлиқда эркин ҳавонинг борлиги аниқланади, аммо бу усул плеврал бўшлиқ (ПБ)қа ҳаво тўпланиши сабабини ҳар доим ҳам аниқ кўрсатиб бера олмайди. ПТ сабабини баҳолаш учун диагностик торакоскопик текширув ўтказилиши мумкин. Бу усул рентгенологик усулдан кўра анча афзалроқ ҳисобланади. ПБ пункция қилиш эса шошилинч ёрдам кўрсатиш усули бўлиб, касаллик сабабини аниқлаш билан боғлиқ эмас. ПБни дренажлаш натижасининг ижобий бўлмаслиги хирургик усулда даволашга кўрсатма бўла олади. Бунда плевранинг париетал варағидаги булла кесиб олиб ташлангандан сўнг ўпканинг жароҳатланган юзаси пластикаси амалга оширилади.
Шахсий амалиётда кузатилган ҳолат: Бемор 38 ёшда. Жинси эркак. 2016 йил июн ойида Бухоро вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази Кўкрак ва қон-томир хирургияси бўлимига бемор нафас олишнинг қийинлиги, нафас етишмовчилиги, кўкрак қафасининг ўнг томонидаги оғриқлар, енгил жисмоний зўриқишда ҳансираш ва юрак тез уриши каби шикоятлар билан мурожаат қилиб келди ва «Рецидив ўнг томонлама спонтан пневматоракси. Асорати: Нафас етишмовчилиги, I-II даража» ташхиси билан госпитализация қилинди. Беморда «Ўнг томон плевра бўшлиғини дренажлаш» амалиёти бажарилди ва актив аспирацияга уланди, ўпканинг тўлиқ ёйилиши кузатилди. Касаллик анамнезида 2014 ва 2015 йилларда «Ўнг томонлама пневматоракс» ташхиси билан даволанган, иккала ҳолатда ҳам ПБни дренажлаш амалиёти бажарилган. Беморда мурожаат қилиб келишдан 5-6 кун олдин юқоридаги шикоятлар бирданига бошланган ва улар кундан-кунга кучайиб борёпти.Касаллиги сабабини ҳеч нарса билан боғламайди.
Келганида умумий аҳволи ўрта оғирликда. Кўкрак қафаси конуссимон тузилишда, нафас актида ўнг томон орқада қолади. Пальпацияда овоз дириллаши ўнгда суст ўтказилади. Перкуссияда ўнг томонда қутичасимон товуш. Аускультацияда ўнгда нафас ўтказилмайди, чапда везикуляр нафас. Нафас сони минутида 23-25 та. Юрак тонлари бўғиклашган. Артериал қон босими 110/70 мм.сим.уст. Пульсминутида 90 та, ритмик. Тили нам. Қорни юмшок,оғриқсиз, ичаклар перисталтикаси яхши эшитилади. Жигар катталашмаган, талоқ пайпасланмайди. Ич ўтиши ва сийиш адекват. Лаборатор текширувларда нормадан силжиш йўқ. Инструментал текширувларда: Кўкрак қафаси рентгеноскопиясида: ўнг ўпка 2/3 қисми ҳаво билан қисилган. Кўкс оралиғи соясининг чапга силжиши. Хулоса: Ўнг томонлама пневмоторакс. Спирометрияда (плеврал бўшлиқ дренажланишидан кейин): ташқи нафас функцияси бузилмаган. Кўкрак қафаси Мультиспирал компьютер томография (МСКТ) текширувида (плеврал бўшлиқ дренажланишидан кейин): иккала ўпкада, кўпроқ ўнг ўпкада кўп сонли турли ўлчамдаги юпқа деворли ҳаво сақлаган буллалар аниқланади. Иккала томон плеврал бўшлиқда кам миқдорда суюқлик аниқланади. Хулоса: Сурункали бронхит компьютер томографик белгилари. Иккала ўпка буллалари. Икки томонлама плеврит. Пневматоракс ўнгдан. Плеврал бўшлиқ дренажлашдан кейинги ҳолат.
Лаборатор ва инструментал текширувлар натижасига кўра қуйидаги клиник ташхис қўйилди: Асосий: Иккала ўпка буллёз касаллиги. Асорати: Рецидив спонтан пеневмоторакс ўнгдан. Нафас етишмовчилиги I-II даража.
Бемор пульмонолог, кардиолог, анестезиолог кўригидан ўтказилди. Тавсиялари бажарилди. Беморда бир томонлама эндобронхиал интубацион наркоз остида«Видеоторакоскопия ўнгдан. Буллаларни кесиш ва комбинирланган плевродез» операцияси ўтказилди. Бемор бўлимда балғам кўчирувчи, бронхолитик, инфузион, антибактериал, нафас аналептик, оғриқ қолдирувчи каби воситаларни қабул қилди. Динамик рентгенограммада: ўпка ёйилган, плевра бўшлиғида эркин суюқлик ва газ йўқ. Кўкс оралиғи сояси нормада. Юрак сояси нормада. Плеврал бўшлиқдаги дренаж най олинди. Беморда операциядан кейинги давр асоратсиз кечди. Бемор умумий аҳволи яхшиланди ва операциядан кейинги 4 суткада амбулатор хирург назоратида бўлиши тавсия этилади.
Хулоса қилиб айтганда, ЎБЭ оқибатидаги спонтан пневтораксларда ПБ дренажланишидан кейин ўпка тўлиқ ёйилишига қарамасдан ПТнинг сабабини аниқлаш ва кейинги ПТларни олдини олишда ноинвазив усул саналган кўкрак қафаси МСКТ текширувидан фойдаланиш юқори информатив усул сифатида ўз ўрнига эга. Бундан ташқари, юқори технологияли торакоскопик ускуналарнинг тиббиётга кириб келиши, операциядан кейинги реабилитация даврини қисқаришига, торакалгияни олдини олиш имконини беради.
 
М.Э.Очилов, Ж.К.Исматов,
Ж.С.Ҳикматов, Ф.Х.Тагаев
Узбекистон хирургияси 2016, №3 (71)

0 изоҳ

Рўйхатдан ўтганлар ва тасдиқланганларгина изоҳ қолдиришлари мумкин.