топик, блог, фотосет ёки йўналтиргич яратиш

Рейтинг
+71.11
avatar

Тарихий саналар

Батафсил

Финлоборго шаҳрида ўрта асрлар байрами

Тарихий саналар
Илм-фан
Чиройи ҳамда тарихийлиги билан ўзига жалб қилган Финалборго бизни август ўрталарида кутади. Ўрта асрлар  байрами 6 аср олдинги анъаналарини ҳис қилиш учун ўйлаб топилган. Ушбу йилда байрам 21-24 августгача унчалик катта бўлмаган, тарихий шароитга эга бўлган Финалборго шаҳрида бўлиб ўтади. Ўрта асрлар байрамида  шаҳар аҳолиси бирлашади ва  енгилликни ҳисқилишади. Кўчаларда хонимлар ва аскарларни кўришимиз мумкин. Барча шаҳар меҳмонларини театрлаштирилган шоу, отлар билан кутади. Ушбу кунда шаҳар ҳақиқий эртакнамо тусга киради. Шаҳарга бутун дунёдан актёрлар келишади.

Бутунжаҳон чивинлар куни

Тарихий саналар
Илм-фан
Ҳалқаро чивин куни ҳар йили сер Рональда Росса ташабуси билан 20 август куни ўтказилади. Унинг  келиб чиқиши Шатландия бўлиб Хиндистон доктор ва паразитолог чивинларнинг самкалари малярия касалигини тарқатилишини очган. Малерияни сабабларини Ўрганишга Россани, ушбу касалик Хиндистонда тарқаб кетгани бўлган. 1897 йилда у экспермент асосида малерияни чивин чақишдан тарқалишини исбот этган. Ушбу очилиши учун у 1902 йилда физиология ва медицина йўналишида Нобель премиясини лауреати унвонига сазовор бўлди. Ўзининг очилиши эсдалигига у ҳар йили Ҳалқаро чивин кунини нишолашни таклиф этди. Ушбу кунининг асосий вазифаси жамоатни молярия ва унинг профелактик методлари ҳақида баён этишдир. Ҳар йили дунёда 350-500 миллионгача малерия билан юқтириш ҳолатлари билан, улардан 1,3-3 милионгача ўлим билан тугайди. Бу касалик энг кенг экваториял ва субэкваториал минтақаларда тарқалади. Бугунги кунга малерия касалигидан вакцина ўйлаб топилмаган аммо ушбу йўналишда актив ишлар олиб бориляпти. Ҳалқаро  чивин куни тадбирини ҳар йили Лондоннинг гигена ва тропик тиббиёт мактаби ташкил этади. Ушбу урф-одат 1930 йилларда туғилган. 

Немис физиги Густав Людвиг Герс таваллуд топган кун

Тарихий саналар
Илм-фан
Немис физиги Густав Людвиг Герс 1887 йил 22 июл санасида дунёга келган. У Мюxен ва Берлин унверситетларини битирган. 1954 йилдан Лейпсипдаги физика инсититути директори бўлган. Илмий ишлари спектроскопияга оид. Ж. Франк билан ҳамкорликда электронларнинг атомлар билан тўқнашувига доир тажрибалар (1913 йил Франк-Герс тажрибаси,) ўтказган. Ретген нурларининг ютилиши спектрини ўрганган, диффузия, электрон эмиссия, газлардаги разрядлар, плазма физикаси, ултратовуш, яримўтказгичларга оид қатор тадқиқотлар олиб борган. 1925 йилда (Ж.Франк билан ҳамкорликда) Нобел мукофоти лауреати бўлган. Физик 1975 йилда Гамбург шаҳрида вафот этган.

Xалқаро тортлар куни

Тарихий саналар
Илм-фан
Xалқаро тортлар куни ширинлик байрами ҳисобланиб, 20 июлда нишонланади. Ушбу байрам ҳали ёш байрам бўлишига қарамай, қизиқарли ҳамда энг асосийси инсонлар орасидаги дўстлик, давлатлар ва xалқлар ҳамжиҳатлигига бағишланади. Байрамнинг белгиси “I CAKE YOU”, деб номланади, бунинг маьноси – “мен олдинга торт билан келаман”, дея дўстлик ва яқинликни нишонлашади. Ушбу байрамни “Миланский Клуб”, Севги қироллиги дея аталган мусиқашунослар, ошпазлар ва бошқа саньат шайдоларидан иборат бўлган дўстлар ҳамжамияти нишонлаган. Айнан ушбу саньат бирлашмаси томонидан 2009 йилдан бошлаб биргаликда мусиқали тортлар аньанаси юзага келди ва бошқа давлатлар томонидан ҳам қўллаб қувватланди.

БМW савдо белгиси рўйхатдан ўтган кун

Тарихий саналар
Илм-фан
БМW савдо белгиси 1917 йилда  “Рап Моторн-Wеrке” ва “Густав отто Флугмасчиненфабрик” компанияси бирлашган ҳолда рўйхатдан ўтган. Янги компания “Байер исче Моторен Wеrке”- қисқартирилган  БМW номини олди. Бошида компания авиатсия моторларини ишлаб чиқарган. 1950 йилнинг оҳирига келиб компания жиддий молиявий томондан қийналиб қолади.  КейинроқБМW 700 янги модели пайдо бўлди. 6 йил ичида 29242 та автомобил сотилди. Бу ҳам компанияни молиявий қийинчиликдан асраб қолиш билан бирга, омадли ривожланишга ҳам олиб келди.

Ўзбекистон xалқ артисти Дилбар Икромова таваллуд топган кун

Тарихий саналар
Илм-фан
Ўзбекистон xалқ артисти Дилбар Икромова 1947-йил 17-июл санасида Бекободда таваллуд топади. 1970-йили Тошкент театр ва рассомлик саньати инсититутини тугатган ва шу йилдан ҳозирги Ўзбек миллий драма театрида ишлайди. Унинг илк образи “Ой тутилган тунда” (М. Карим) спектакилидаги Зубаржат образидир. Озода ( “Имон”), Дилором ( “Олтин девор”), Феокла Ивановна (“Уйланиш”), Роллер (“Қароқчилар”), Момо (“Чимилдиқ”) каби роллари билан шуҳрат қозонди. Унинг ижроси ҳаётий ҳақиқатга ва самимият намунаси бўлиб, диалогларни жуда ишонарли олиб бориш, ролнинг энг майда кўринишларига ҳам нозиклик билан ёндашиш, мимик ҳаракатлардан усталик билан фойдаланиш актирисанинг ижодига xос.

АҚШда биринчи Диснейленд очилган кун

Тарихий саналар
Илм-фан
1995 йил 17 июль куни Лос-Анджелес жанубига яқин (Калифорния штати) Анахаймада энг машҳур америкалик мультипликатор Уолт Дисней болалар ва уларнинг ота-оналари учун қойилмақом кўнгилочар боғочилиш маросимини ўтказган.“Диснейленд” боғини очиш фикри Уолт Диснейда у икки қизалоғи билан сайр қилиб юрган чоғи пайдо бўлган. Қизлари арғимчоқларда учар экан, отаси сабр билан болакайларини дўкон олдида кутиб ўтирар эди. Шунда унга Америкада ҳам ота-оналар, ҳам уларнинг болалари учун мароқли вақт ўтказиш учун жой йўқлиги фикри келади.  Дисней бу жойни ўзи яратиши кераклиги ҳақида ўйлаб қолади.Лекин биринчи Диснейлендни қуриш учун 17 миллион долларга айланди.

Бутунжаҳон болалар куни

Тарихий саналар
Илм-фан
Умумий Ассамблея ООН томонидан 1954 йилда шаҳарларга Бутунжаҳон болалар кунини нишонлашни таклиф этди. Ушбу кунни нишонлашдан мақсад дунёдаги барча болаларни бирлаштириш, ўзаро бир-бирини тушунишни таъминлаш.

Тошкент давлат шарқшунослик институти ташкил топган кун

Тарихий саналар
Илм-фан
Шарқшунослик институти, Тошкент давлат шарқшунослик институти (Шаҳризабз кўчаси 25) -1991 йил 15 июлда Тошкент университети (ҳозирги Ўзбекистон миллий университети)нинг шарқ қакултети асосида ташкил этилган. Институт 11 таълим йўналиши бўйича бакалаврлар, 16 таълим йўналиши бўйича магизтрлар тайёрлайди. Институт таркибида 3 та қакултет шарқфилалогияси ва хорижий мамлакатлар тарихи; узоқшарқважанубий осиё тиллари; ҳалқаро алоқалар ва иқтисод), 28 кафедир, асперантура ва магистратурабўлимлари, ахборот ресурслари мавзуси (179406 асар) мавжуд.

Адабиётшунос Махмудали Ёносов Ёносович таваллуд топган

Тарихий саналар
Илм-фан
Адабиётшунос Махмудали Ёносов Ёносович 1918 йил 10 июл куни Тошкентда таваллуд топган. 1941йилда Тошкент педагогика институтини тугат­ган. 1941-1943 йилларда Ўрта мактаб ўқитувчиси, 1944-1945 Урганч, 1947-1950 йилларда Бухоро педагогика институти ва СамДЎ катта ўқитувчиси, 1951-1959 йилларда доцент, 1967-1972 йилларда Алишер Навоий номидаги Адабиёт мўзе! бўлим мудири, 1959-1967, 1973-1985 йилларда  Ўзбек ФА Тил ва адабиёт институтида катта  илмий ходим бўлиб фаолиятлар олиб борган. Асосий илмий иши ўзбек шеъриятида традиция ва новаторлик муаммосига бағишланган. 1950 йилда Р.Каримов, С.Қош, С.Алиевлар билан щамкорликда “Ўзбекистон адабиёти тарихи” дарслигини яратган. 1955 йилда Олий ўқув юртларига ўқув қўлланма “Ўзбек адабиётидан методик қўлланмалар”ни тузган.

Ёзги қуёш туриши куни

Тарихий саналар
Илм-фан
Ёзги қуёш туриши – қоқпешинда, Қуёш уфқдан энг баланд турган  пайтдаги эклиптика (қуёшнинг йиллик кўринма йўли)га тегишли нуқта. Эгизаклар юлдуз туркумида бўлади. Қуёш бу нуқтадан 21 – 22 июн куни ўтади. Қуёштуриши пайтларига яқин кунларда Қуёш экваторгадеярли параллел кўринма ҳаракатланади, натижада Қуёшнинг туш пайтидаги баландлиги деярли ўзгармайди. Тропик йил(365,2422кун)билан календар йил (365 ёки 366 кун)тенг бўлмаганлиги сабабли Қуёш туриши календарсутканинг бошланишига нисбатан турли вақтларга мос келади, оддий йилларда 5 соат 48мин. 46сек.кечроқёки кабиса йилида 18соат 11мин.сек.олдинроқкелиши мумкин.Ҳозирги вақтда ёзги Қуёш туриши нуқтасидан календарйилнинг 21 ёки 22 декабрда(астраномик ёз бошланади) ўтади. Шимолий ярим шарда ёзги Қуёш туриши нуқтасида бўлганида, кундузнинг давомийлиги энг узоқ, қишки Қуёш туриши нуқтасида бўлганида энг калта, жанубий ярим шарда эса шу кунлари аксинча бўлади.

Спорт гимнастикаси бўйича Олимпия чемпиони Оксана Чусовитина таваллуд топган кун

Тарихий саналар
Илм-фан
1975 йилнинг 19 июнида Бухорода спорт гимнастикаси бўйича Олимпия чемпиони, Оксана Чусовитина таваллуд топган кун… Спорт гимнастикаси бўйича Олимпия чемпиони, Осиё ўйинлари ва «Жаҳон юлдузлари» халқаро мусобақасининг совриндори. «Дўстлик» ордени, "Ўзбекистон Республикасида хизмат кўрсатган спортчи" фахрий унвони билан такдирланган. Оксана Чусовитина 7 ёшидан бошлаб гимнастика билан шуғулланган. Ноёб иктидори, тиришқоқлиги билан мутахассислар назарига тушган ва 1986 йили Тошкентдаги республика олимпия ўринбосарлари билим юртига таклиф этилган. Бу масканда Ўзбекистонда хизмат кўрсатган спорт устози Светлана Кузнецовадан гимнастика сирларини кунт билан ўрганган. Мамлакат чемпионатларида кетма-кет муваффақият қозонгач, 1990 йили у терма жамоа сафига чақирилди.

Дунё миқёсидаги болалар меҳнатига қарши кураш куни

Тарихий саналар
Илм-фан
Дунёда ишлаётган болалар сони 215 миллионни ташкил этади. Иқтисодий ўсиш ва ривожланиш болалар меҳнатига xотиржам қараб туриш ёки тан беришга олиб боришига чидаб бўлмайди. Дунё миқёсидаги болалар меҳнатига қарши кураш куни (Wорлд Дай Агаинст Чилд Лабоур) Xақаро Меҳнат ташкилоти томонидан ўрнатилган ва ҳар йили 12 июнда нишонланади. Тақвимга янги санани киргизиш ғояси 1997 йилда Амстердам ва Ослода ўтган болалар меҳнатининг энг ёмон шаклларига қарши кураш бўйича конференсия ва болалар меҳнати масалалари бўйича xалқаро конференсиясидан кейин вужудга келди. Бу чора-тадбирлар жамоатчилик диққатини болалар меҳнатини тугатишда дунё миқёсидаги зўр беришлар қабул қилиш заруратига тортди. Болалар меҳнатининг энг ёмон шаклларини юк қилиш ҳақидаги Xалқаро Меҳнат Ташкилотининг 82-конвенсияси кучга киргандан кейин ўтган йиллар мобайнида кўпчилик ишлайдиган болаларга ёрдам кўрсатилган эди, лекин яна кўп ишлар қилиниши кутилади.

Бутунжаҳон океанлар куни

Тарихий саналар
Илм-фан
8-июнда Бутунжаҳон океанлар куни нишонланади. Ер юзининг 70 фоизи океандан иборат. Жаҳон океани иқлимни бир меъёрда сақлаб туришида аҳамияти катта. Чунки унинг сувлари карбонат ангидрид газини ютувчи восита ҳисобланади. Олимлар жаҳон сув бассейнини тўртта йирик океанга ажратишади: Атлантика, Ҳинд, Тинч ва Шимолий муз океанига. Океанларни ўрганишда океанология шуғулланади. Жаҳон океани илмий тадқиқодт ишларни олиб боришда асосий объект ҳисобланади. Океанларни сирларини ўрганиб бориб, олимлар денгиз ўсимликлари ва ҳайвонот оламини янги турларини очиб беришмоқда. Бу тадқиқотлар инсонларнинг фаровон турмушини яхшилашда катта аҳамиятга эга. 1992 йил Рио-де-Жанеро (Бразилия)да ўтказилган Халқаро конференцияда Бутунжаҳон океанлар байрамини нишонлаш таклиф қилинди. Шундан бери ҳар йили 8-июнда Бутунжаҳон океанлар куни нишонланади.

Бутун жахон атроф муҳитни мухофаза куни

Тарихий саналар
Илм-фан
Ҳар йили 5 июнда ўтказиладиган Атроф муҳитни мухофазакуни БМТ нинг бутун жаҳон жамиятиэътиборини атроф муҳитни мухофаза   муаммоларига жалб қилишдан иборат. Бу байрам 1972 йил 5 июнда Атороф муҳитнимухофаза қилиш  бўйича Стокгольмда ўтказилган конференциянинг резолюциясига асосан қабул қилинди.  Бу куннинг нишонланиши ҳар бир инсон Атроф муҳитни мухофаза қилиш учун ўз хиссасини қўшишга ундайди. Бу  куннинг мақсади – хамма давлатлар бирлашган ҳолда атроф муҳитни муҳофаза қилиш учун курашишлари керак. Бу кун бутун дунёда ананага айланган бўлиб, бу кунда кўчаларда митинглар велосипедчиларнинг парадлари, очиқмайдонларда концертлар, мактабларда турли кўрик танловлар  ва бошқа тадбирлар ўтказилади, шунингдек бу кунда дарахтлар гуллар экилади, майдонлар тозаланади.

Актриса Мэрилин Монро таваллуд топган кун

Тарихий саналар
Илм-фан
Норма Жин (Мэрилин Монро) 1926 йилнинг 1 июнида таваллуд топган. Онаси Гэдис Монро Грейнмер Ҳолливуд кинолабораториясида хизмат қилган. Отаси Гиффорд ҳам шу лабораторияда ишлаган. Норманинг болалик йиллари жуда машаққатли кечди. У аввалига руҳий касал бувусиникида, сўнг эса қўшнисиникида яшади. Шу орада унинг онаси Жаспер Бейкер исмли бир эркак билан турмуш қуради. Ўгай отанинг Нормага муносабати яхши эмас эди. Шу сабаб уни Лос-Анжелесдаги етимхонага топширишади. Бўлажак актриса етимхонада икки йил яшайди. У 16 ёшида самолоётсозлик заводида ишловчи Жим Догерти исмли йигитга турмушга чиқади. 1943 йилда эри кўнгилли сифатида ҳарбий денгиз флотига ишга ўтгани сабабли уларнинг муносабатлари барҳам топади.

Халқаро ота-оналар куни

Тарихий саналар
Илм-фан
Бизнинг сайёрада  яна бир янги байрам-бутун дунё ота-оналар куни (Global Day of Parents) 2012 йили сентябрда БМТ Бош Ассамблеяси 66- сессиясида эьлон килинган эди. 2013 йилдан бошлаб, бутун дунёдаги ота-оналар шарафига  ҳар йили 1 июнда нишонланади. Байрам мўлжали - сайёрамизда  истиқомат қилувчиларга умуминсоний қадриятларни эслатиш, бу қадриятлар мустаҳкам ва ахлоқий  оиланинг асoси бўлишига эришиш. Ахир оила (биринчи навбатда ота-она) болаларни ҳимоя килиш ва тарбиясига жавобгар. БМТ Бош Ассамблеяси ҳамма аьзо бўлган давлатларни байрамни «фукаролик жамияти билан хамкорлик доирасида ёшлар ва болаларни жалб қилган ҳолда» нишонлашга даъват қилади.

1-июнь — Халқаро болаларни мухофаза қилиш куни

Тарихий саналар
Илм-фан

Бутун дунё бўйлаб, ҳар йилнинг 1 июнь куни “Халқаро болаларни ҳимоя қилиш куни” сифатида нишонланади (ингл. International Children's Day). Ушбу байрам кўпчилик давлатларда “Халқаро болалар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш куни” сифатида ҳам эътироф этилади. Ҳар бир байрамнинг келиб чиқиш тарихи, ҳуқуқий асоси мавжуд. Шу жумладан, мазкур байрамнинг ҳам.

Альберт Эйнштейннинг нисбийлик назарияси асослари тасдиқлади

Тарихий саналар
Илм-фан
Альберт Эйнштейн 1869 йил 14 мартда Ульм, Германияда туғилган. У назариётчи, физик олим, нисбийлик назарияси асосчиси, майдон квант назарияси ва статистик физика асосчиларидан бири.  Илмий ишлари асосан нисбийлик назариясига доир. Эйнштейн масса ва энергиянинг ўзаро боғлиқлиги қонунини кашф этган. Майдон квант назариясининг яратилишида унинг хиссаси жуда катта. Ёруғлик нурланишини ёруғлик квантлари ёки фотонлар оқимидан иборат, деб ҳисоблаб, ёруғлик нурланишининг дискретлиг, квант структурага эга эканлиги ҳақидаги тасаввурни фанга киритган, Броун ҳаракатининг моликуляр – статистик назариясини ривожлантирган.(1905), фотонни назарий жиҳатдан кашф қилган.  Фазо ва вақтнинг уйғунлиги ҳақида янгшича тасаввурлар юритиш зарурлигини тушунган А.Эйнштейн 1905 йилда “Ҳаракатланувчи муҳитнинг электродинамикаси” номли ишини эълон қилди. Ишда махсус нисбийлик назариясининг асослари баён қилинган эди. Махсус сози, назарияда, фақатгина инерсиал саноқсистемаларида рой берадиган ҳодисаларгагина қаралишини таъкидлайди.

Халқаро чекишга қарши курашиш куни

Тарихий саналар
Илм-фан

1988 йилда Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти (WHO), 31майни дунё бўйлаб тамакига қарши кун (World тамакисиз куни) деб эълон қилди. Барча жойда ҳар йили WHO ва унинг ҳамкорлари бу кунни нишонлаб, тамакининг соғлиққа хавфи ҳақида самарали сиёсатини амалга оширадилар.