топик, блог, фотосет ёки йўналтиргич яратиш

Келешек әўладты музыка арқалы тәрбиялаўда Әжинияз дөретпелериниң әҳмийети

Ajiniyoz nomidagi NUKUS DAVLAT PEDAGOGIKA INSTITUTI
Илм-фан


 
Prezidentimiz I.A.Karimov ha’r bir millettin’ wo’tkendegi turmi’si’ ha’m tariyxi’y bay miyraslari’ haqqi’nda “Du’nyada u’lken ha’m kishi milletler joq. Wolardi’n’ ha’r biri a’sirlik saqlani’p kelgen ten’i tayı joq milliy u’rp – a’detleri ha’m da’stu’rleri menen, tariyxiy miyraslari’ni’n’ bayli’g’i’ menen, ruwxi’yli’g’ni’n’ ulli’li’gi’ menen, ma’deniyati’ni’n’ wo’zine ta’n wo’zgesheliligi menen a’hmiyetlidur” degen yedi.
Solay yeken millettin’ wo’zine ta’n miyraslari’n, da’stu’rlerin, ata – babalari’mi’zdi’n’ ta’lim — ta’rbiyali’q, danali’q na’siyatlari’n, ulli’ ulamalari’mi’zdi’n’ miynetleri arqali’ milliy muzi’kami’zdi’n’, wo’zligimizdin’ ah’miyetliligin an’lap jetiw bu’gingi jaslardi’n’, bolajaq muzi’ka woqi’ti’wshi’lari’ni’n’ a’diwli wazi’ypasi’ boli’p yesaplanadi’.
Qaraqalpaq a’debiyatının’ bayteregi qaraqalpaq a’debiyati’nda lirik shi’g’armalardi’n’ shi’n’i’na jetken so’z marjani’ sheberi si’pati’nda xalqi’mi’zg’a ken’nen tani’lg’an ko’rnekli klassik shayi’r A’jiniyaz Qosi’bay uli’ boli’p yesaplanadi’. Wol wo’zinin’ ba’lent lapi’zi’, a’jayi’p do’retpeleri menen ha’zirge shekem xalqi’mi’zdi’n’ ju’reginen wori’n ali’p kelgen lirikag’a bay qosi’qlari’ arqali’ milliy muzi’kami’zdi’n’ rawajlani’wi’nda u’lken u’lesi bar. A’jiniyaz shi’g’armalari’ni’n’ keleshek a’wladdi’n’ bilim ali’wi’ ushi’n u’lken mektep yesaplanatug’i’nli’g’i’n ha’r bir ko’rkem – wo’ner pidayi’si’ maqtani’sh penen tilge aladi’. Shayi’rdi’n’ jazg’an ha’m wo’zi atqarg’an qosi’qlari’n bu’gingi ko’rkem wo’ner tarawi’nda ta’lim ali’p ati’rg’an jaslari’mi’z ushi’n biybaha alti’n g’a’zine, sarqi’lmas bulaq boli’p yesaplanatug’i’nli’g’i’ so’zimizdin’ ayqi’n da’liyli boli’p yesaplanadi’. Bu’gingi ku’nde jaslari’mi’zdi’ usi’ biybaha g’a’ziyne, sarqi’lmas bulaqtan duri’s paydalani’wg’a ta’rbiyalaw, xalqi’mi’zdi’n’ milliy miyraslari’n qa’diriyatlari’n, xalqi’mi’zdi’n’ maqtani’shi’ bolg’an ulli’ ulamalari’mi’zdi’n’ belgili shayi’rlardi’n’ a’sirler dawami’nda toplag’an miynetlerin u’yreniw a’diwlep asi’raw ha’m woni’ jaslardi’n’ sanasi’na sin’diriw biz pedagoglardi’n’ a’diwli wazi’ypalari’nan biri boli’p yesaplanadi’.
Bu’gingi yelimizdin’ g’a’rezsizligi sharapati’ menen adamzat tariyxi’nda ja’miyetlik rawajlani’w bari’si’nda xali’qqa wo’zinin’ ruwxi’y ma’deniyati’n qa’liplestirip, janku’yerlik penen xi’zmet yetip, wo’z xalqi’ni’n’ ati’n, dan’qi’n shi’g’arg’an xali’qti’n’ perzentleri xali’qti’n’ ju’reginen wori’n ali’p ha’m hu’rmetine sazawar bolatug’i’nli’g’i’n tariyxti’n’ wo’zide da’lillep ko’rsetpekte. Solardi’n’ biri yesaplang’an A’jiniyaz shayi’rdi’n’ alti’n tajday ardaqli’ do’retpelerine u’lken hu’rmet penen qarap, qaraqalpaq milliy muzi’kasi’ni’n’ rawajlani’wi’nda u’lken wo’zlerinin’ salmaqli’ worni’ bar kompozitorlari’mi’z wo’zleri do’retken muzi’kali’q shi’g’armalari’ menen al jaslardan ha’zirgi da’wirdegi jas talant iyeleri atqarg’an qosi’qlari’ menen u’lken u’les qospaqta.
Bulardan ataqli’ kompozitorlari’mi’z A’bdireym Sultanov, Xudaybergen Turdi’kulov, Saparbay Palwanov, Najimaddin Muxammeddinov, G’anibay Amaniyazov, Qurbanbay Zaretdinov, Marqabay Jiemuratovlardi’ atap wo’tkenimiz wori’nli’. Bu’gingi ku’nge kelip belgili ha’m basqa da jas kompozitori’mi’z ha’m melodistlerimiz A’jiniyaz shayirdi’n’ so’zine muzi’ka jazi’p milliy muzi’ka ma’deniyati’mi’zdi’n’ rawajlani’wi’na wo’zlerinin’ salmaqli’ u’leslerin qosi’p kelmekte.
Kompozitor A’bdireym Sultanovti’n’ do’retiwshiliginde A’jiniyaz shayi’rdi’n’ woti’zdan aslam qosi’gi’qlari’na muzi’ka jazi’lg’an. Shayi’rdi’n’ so’zine jazi’lg’an qosi’qlari’ “Amanba”, “Yol bolsun”, “Quba qush”, “Ay, na’za’limler”, “Go’zzallar”, “Ayri’lsa”, “Yeldi ko’rer ku’nler bar ma yeken” ha’m basqa da ko’plegen qosi’qlari’n ha’zirge shekem xalqi’mi’zg’a belgili, ataqli’ ha’m jas qosi’qshi’lari’mi’zdi’n’ su’yip atqaratug’i’n ha’m xalqi’mi’z ta’repinen ardaqlap kelingen qosi’qlar boli’p tabi’ladi’.
A’jiniyaz qosi’qlari’nda qaraqalpaq xalqi’ni’n’ a’dep – ikramli’li’gi’, insani’yli’g’i’, miymandosli’g’i’, tuwi’lg’an jerge bolg’an su’yispenshiligi, milliyliligi, ha’r qanday insan ushi’n u’lgi alatug’i’n jaqsi’ pazi’yletler bar bolsa wolardi’n’ barli’gi’ sheber so’zler menen su’wretlengen. Bul so’zlerge milliy koloritli i’rg’aqlar berilip kompozitorlari’mi’z ta’repinen do’retilgen muzi’kalar bolsa yelimizde qosi’qshi’li’q janri’ni’n’ yelede milliylik da’rejesine ko’teriliwinde a’hmiyetli wori’n iyeleydi. Atqari’lg’an qosi’qlarda shayi’rdi’n’ so’zleri menen kompozitorlari’mi’z ta’repinen do’retilgen muzi’kalar ha’r dayi’m bir – birin toli’qti’ri’p turatugi’nli’g’i’n ko’riwge boladi’.
Qosi’qshi’li’q janri’ bul ha’r bir insanni’n’ tuwi’li’wi’nan wo’mirinin’ aqi’ri’na shekem ishki sezimleri ha’m woni’n’ turmi’z ta’rizi menen ti’gi’z baylani’si’p keledi. Demek jaslardi’ ruwxi’yli’qqa ha’m a’dep ikramli’li’qqa ta’rbiyalawda millettin’ tariyxi’n biliwde A’jiniyaz shayi’rdi’n’ do’retpeleri u’lken wori’n iyeleydi Haqi’yqati’nda da shayi’rdi’n’ qosi’qlari’nda xali’qti’n’ jasaw jag’daylari’, arzi’w – a’rmanlari’, wo’mirge, su’ygen yari’na muhabbati’, danali’g’i’, aqi’l woyi’ uli’wma xali’qti’n’ jasaw ta’rizi uli’wma tariyxi’ sa’wlelenedi. Jaslarda wo’z Watani’na, wo’z tuwg’an jerine muhabbat sezimlerin woyati’wda, wolarg’a u’lken rux bag’i’shlawda tuwg’an jer haqqi’ndag’i qosi’qlari’ni’n’ a’hmiyeti wog’ada u’lken. Woni’n’ qosi’qlari’nda arzi’w a’rmanlar, woyi’n ku’lki quwani’shlari’, ha’tteki qayg’i’ni’ su’wretlew tu’rleride ma’selen “Bozataw” qosi’g’inda wori’n alg’an. Shayi’r tuwg’an jerin’di, tuwi’sqan xalqi’n’di’, jaqi’n juwi’g’i’n’di’ su’yiwdi, wolardi’ qa’sterlep abaylap hu’rmetlewdi, wo’z yelin’nin’, xalqi’n’nin’ shi’n azamati’ boli’wdi’ yen’ hasi’l aqi’l – na’siyat so’zleri menen ko’rkem yetip bezep sa’wlelendirgen. Solay yetip A’jiniyaz shayi’r do’retpeleri jas a’wladqa jol – joba ha’m na’siyat beriwde wog’ada a’hmiyetli boli’p, jaslarda wo’mirge, tuwg’an jerine muhabbat sezimlerin woyati’w menen birge wolardi’ joqari’ adamgershilikke ta’rbiyalaytug’i’n, bilim ali’wg’a shaqi’ratug’i’n ruwxi’y derek boli’p yesaplanadi’.     
Mine usi’nday milliy sanani’ rawajlandi’ratug’i’n ta’rbiyali’q mazmunda jazi’lg’an qosi’qlar g’ana bu’gingi jaslari’mi’zda milliy maqtani’sh sezimlerin woyata aladi’ ha’m wolardi’ ha’r ta’repleme ta’rbiyalawda, milliy muzi’ka ma’deniyati’mi’zdi’n’ bunnan bi’layda rawajlani’wi’na tiykar boladi’.
Milliy ruwxi’y bayli’g`i’mi’z bolg`an shayi’rdi’n’ qosi’qlari’n, ta`rbiyali’q  mazmung`a iye bolg`an, ana Watang’a, ana ta`biyatqa muhabbat haqqi’ndag`i’ ha`m tag`i’ basqa da jaslardi’n’ ta’rbiyasi’nda teren’ mazmung’a iye qosi’qlardi’ mektep jasi’nndag`i’ balalarg`a u`yretiw arqali’ wolarg`a muzi’kadan bilim beriw menen birgelikte xalqi’mi’zdi’n` tariyxi’, jasap wo’tken xalqi’mi’zdi’n’ iri tulg’alari’ haqqi’nda, tariyxi’y mag’li’wmatlar beriw, milliy u`rp-a`detleri, da`stu`rleri, tili, ma`deniyati’ menen tani’sti’ri’p wo`tiw menen birge wolardi’n` qa`lbinde ana Watang`a yelimizge su`yispenshilik woyatiw ha’m ha`r ta`repleme rawajlang`an ka`mil, jetik, insan yetip ta`rbiyalawdan ibarat boli’p yesaplanadi’.
Soni’ da ayti’p wo`tiwimiz tiyis, xalqi’mi’z ruwxi’y ma`deniyati’n joqari’lati’wda milliy u`rp — a`detlerimiz ha`m wolardi’n` negizinde ja`mlengen insani’yli’q pazi’yletlerinen mehir– miriwbet, insandi’ uli’g`law, ti’ni’sh ha`m paraxat turmi’s quri’wda dosli’q ha`m tati’wli’qti’ qa`dirlew, ha’r qi’yli’ mashqalalardi’ birgelesip sheshiw si’yaqli’ insani’yli’q qa`diriyatlar biz muzi’ka qa`nigeligi pedagoglari’ ushi’n mudami’ u`lken a`hmiyetke iye boli’p kelgen.
         Juwmaqlap aytqanda jaslari’mi’zg’a qaraqalpaq a’debiyati’ni’n’ bayteregi bolg’an klassik shayi’ri’mi’zdi’n’ qosi’qlari’n milliy koloritli i’rg’aqlarg’a bay kompozitorlari’mi’z ta’repinen do’retilgen muzi’kasi’ menen u’yretiwdegi birden – bir maqset, wolardi’ xalqi’mi’zdi’n’ wo’tmishtegi tariyxi’ benen tani’sti’ri’wg’a ha’m wolar menen maqtani’wg’a, ha’zirgi turmi’si’mi’z benen quwani’wg’a ha’m soni’n’ menen birge bul milliy miyrasi’mi’z bolg’an milliy muzi’kami’zdi’, milliy qa’diriyatlari’mi’zdi’ ko’zdin’ qarashi’g’i’nday saqlawg’a keleshegimiz dawamshi’si’ bolg’an jaslarg’a u’yretip bari’w biz muzi’ka ta’limi qa’nigeleri ha’m ko’rkem wo’ner iyeleri aldi’nda turg’an basli’ wazi’ypalardi’n’ biri boli’p yesaplanadi’.
 
 

0 изоҳ

Рўйхатдан ўтганлар ва тасдиқланганларгина изоҳ қолдиришлари мумкин.