топик, блог, фотосет ёки йўналтиргич яратиш

Қаҳарманның қаҳарманлық ислери яғный биринши Президентимиз Ислам Кәримов ҳаққындағы естеликлер

Islom Karimov
Жамият
Келешек әўладлар алысар ядқа,
Тәңирим ҳақ нийет нәзерин салғай.
Сиз ҳәм бизден бул ертеңги әўладқа,
Азат ҳәмде абат бир Ўатан қалғай.

(И. Юсуповтиң И. Кәримовқа бағышлаўы)
 
Бүгин арзыўым әрман, тап аспан жерге үзилип түскендей. Усы гезге шекем ҳеш кимге айтпай, кеўлине муқыятлап сақлап келген нийетиң ҳәп замматта әрманға айланса, дүнья көзине қараңғы көринер екен. Ес-ақылымды жыйып, жазыў-сызыўға қолым ийкемге келген ўақытта-ақ басланған бул арзыў тап бүгинге шекем мениң жолдасым еди. Аўа, мен оған ерисиўиме беккем исенер-де едим, әттең сум әжел оны арамыздан ертерек алып кетти…
 
Билесизбе, күнделигимниң ҳәр күнине мөрленген сол арзыўым маған жәмийеттен өз орнимды алып берди. Егер ол болмағанында, менде көптиң бири болып, жыйынның бир шетинде отырып кете берермедим.
 
«Арзыў — қанатлы қус яңлы. Ол сени қус қылып, аспанға уштырады.» деген еди жазыўшы О.Балзак. Ойлап қарасам, шынында-да, арзыўым мени бахыт аспанында қумай болып уштырған, үлкен нийетлеримди қуштырған екен.
 
Ессиз. Бүгин арзыўым әрман. Сол гирбиңсиз арзыўым мени жақсылықларға жолдас қылды да, өзине сирә жеткермеди. Неге?! Не ушын Яки мен оған еле таяр емеспе едим яки мүнәсип емес шығарман? Себеби, ол сондай уллы арзыў, ҳәмме ҳәўес еткендей, сүйсинип мейриң кеткендей….
 
Устазымыз Ҳуршид Досмухаммед «Инсан арзыўына еристиме, ол арзыўға айланбай Қалады, оның әрманға айланған шелли қәдири де болмайды», деп бизге сабақта көп уқтырар еди. Бирақ, мениң арзыўым қолға киритилгенде де, әзиз, уллылығынша қала берер еди. Себеби, оған ўақытта, өмир де ҳасла шаң жуқтыра алмайды.
 
Мине, ҳәзир мектепте тутқан күнделигимди оқып отырман. Онда ҳәр күниме тускен, ҳәр күнимде мен менен бирге болған сол бир уллы арзыўым жазылған “Келешекте Президентимиз Ислам Кәримов пенен ушырасқайман”.
 
“Мен сүйген қаҳарман”
 
Ҳәр бир инсанның қаҳарманлары болады, оған еликлейди, оның гәп-сөзине исенеди, ҳәттеки қылған қылықларын да қылады. Мәселен, үкем Маман елеге шекем Жекй Чанның фанаты. Оны телевизор, интернет арқалы тынымсыз гүзетип барады. Жекй Чанға уқсаў әрманы үкемди шотакан каратэ-до дөгерегине алып барды. Сондай, мениң өмирде идеал қаҳарманым бар. Бирақ, ол Қытай яки Океан артында емес, адамларымыз арасында.
 
Есимде, -класта устазымыз “Мен сүйген қаҳарман” темасында шығарма жаздырды. Сонда еки бетти толтырып, йошланып жазып берген шығармам баҳа алмады. “Салым суўға кетип”, ертесине қапа болып отырсам Лола апа күнделигиме үш бести қатарластырып қойып берди. Сол шығармамды үш бес алғаным ушын емес, көбирек кеўил төримнен гәплеримди шығарып жазғаным ушын елеге шекем көз қарашығындай сақлайман.
 
“Мен бул инсанды, — деп баслаппан шығармамды, — кешеге шекем қарақалпақ деп жүр екенмен. Өмирбаяның оқып көрсем, олай емес екен. Мени бул өмирбаян сирә алдынғы пикиримнен қайтара алмайды. Себеби, оның Қарақалпақстанға көрсеткен ғамхорлығы нағыз усы ел азаматыники. Нөкис қаласының 70 жыллық любилейинде Ислам аға Кәримов минберде турып, 1984 жылы Өзбекистан экономика министри лаўазымында ислеп атырған ўақытларын еске алды. Сонда Мойнақ районы аўыл ақсақалы бул адам қарақалпақ болса керек” деген екен Президентимизди. Бул сөзлерди еситкен Журтбасшымыз «Егер мени қарақалпақлар “қарақалпағым десе өзимди бахытлы адам деп билемен”, деген еди толқынланып.
 
Қарақалпағым. Ислам Кәримовти бүгин ким қарақалпағым деп еркелетпейди? “Оның халқымызға көрсеткен кәраматы, уллы Туран үлкесине алып келген цвилизациясы ҳәр биримизге тарийх ушын гурескен Айдос, Маман бий, Ерназар Алакөз ҳәмде мәрт Аллаяр Досназаровтың келбетин еслете береди. Мен Ислам Кәримов тымсалында миллий қарақалпақ қаҳарманын көремен”...
 
“Жақсы инсан ҳаққында жақсы нәрселер жазылады”, дейди халқымыз. Бул шығарма 6-класс қыздың дөретпеси емес, бәлки Ислам Кәримовтың қылған жақсылығы, елге алып келген ғәрезсизлик шамалларынан шыққан даўыс, илхам-йош шығар, бәлки. Себеби, он үш жасымда буншелли толқынланып буннан басқа шығарма жазғанымды еслей алмайман.
 
Инсан ҳеш қашан уллы болып туўылмайды. Бул даңққа мийнети, қәбилети, арқалы ериседи. Биринши Президентимиз 1989-жылдың 15- июнинда Министрлер Кеңесиниң мәжилисинде “Биз буннан былай ескише жасай алмаймыз, бундай жасаўға заманның өзи жол қоймайды”, деп баянат қылды. Көп өтпей Қарақалпақстанды суверен ғәрезсиз Республика деп дағазалады. “Биз қандай имканиятқа, ҳуқыққа ийе болсақ, Қарақалпақстанда сондай шәрт-шәраятларға ийе болады”, деп атап өтти.
 
Ел басына енди келген адамның жүргенинен қайнап шыққан бул сөзлерди ҳәр кимде айта алмайды. Буның ушын таўсылмас күш-жигер, өзине болған беккем исеним керек. Ислам Кәримов бул сөзлерди минберде пүткил халықтың алдында айтқан еди.
 
Дүнья тарийхында бирер мәмлекеттиң жаслар мәселесин мәмлекетлик сиясат дәрежесине көтергенин еслей алмайман. Бирақ, Журтбасшымыз ғәрезсизликтиң биринши күни-ақ жаслар мәселесин сиясат дәрежесине шығарды. Бул узақты ойлап қылған ҳәрекети бүгин өз нәтийжесин бермекте. Егер сол ўақытта келешекке туўры нәзер тасланбағанда, бүгинги Олимпиада чемпионлары, халықаралық таңлаўлар жеңимпазлары арамызда болмас еди, бәлки.
 
Билесизбе, мени де көптиң арасынан, пәлектиң астынан тапқан қаҳарманым, яғный оның басшылығында елимизде әмелге асырылған реформалар. 1991-жылы “Жасларға тийисли мәмлекетлик сиясат ҳаққындағы” нызамы қабыл етилди. Тийкарғы ҳүжжет жаслар ушын не керек бәрше имканиятлардың ҳуқықый негизин өзинде жәмледи. Президентимиз еле жас, гөдек деп жаслар ушын жаратылған шәраятларды адамлар мисе тутпаслығы, яғный ҳеш ким жаслар ушын мөлжелленген шара-илажларды аяқ асты етпеўи ушын да дәрриў, ғәрезсизлик жәрияланған жылы-ақ усы нызамды қабыл етти. Усы орында елимиздеги барлық жасларды өзиниң баласындай көрип ардақлаған Журтбасшымызды қанатлыға қақтырмайтуғын, тумсықлыға шоқтырмайтуғын меҳрийбан әкеге уқсатқым келеди.
 
Елбасшымыздың Қарақалпақстанға болған нәзери ҳеш қашан басқа жаққа аўмаған. И. Кәримов 1992-жылы жаңа Конституция үстинде қызғын жумыс кетип атырған ўақытта Нөкиске келди. Айырымлар “Жаңа нызамда бизиң ҳуқуқымыз қандай болады? Биз ким боламыз” деген сораўлар менен журген күнлер еди. Сонда Ислам Кәримов халқымыз алдында турып, “Еркинлик ушып баратырған қусқа да керек. Қарақалпақстан Өзбекистан қурамыдағы суверен Республика болады. Оның суверинитети Өзбекистан қорғаўында”, деди.
 
Сөзи менен иси бирлик – ҳақыйқый қаҳарманлық. Ислам Кәримовты сөзиниң устинен шығып, әмелде орынлай алғаны ушын да, идеал қаҳарманым, деб билермен бәлки. “Инсан қаҳарман болып туўылмайды, қаҳарманлыққа ериседи”. Ислам Абдуғаниевичта қаҳарман болып туўылмаған, оның мийнет сүйгишлиги, бир сөзлилиги, билими оны сол шыңға алып шықты.
 
Дүньяда ең қымбат туратуғын нәрсе – бул билим. Мағлыўматларға қарағанда, шет елликлер айлығының тен ярымын перзентлериниң билим алыўы ушын сарыплар екен.
 
6-класта бирден қосжақпас болып қалдым. Сылбырап, ҳеш нәрсеге мейлим бармады. Қәне, оқыўға-да бармасам. Бир күни ағам “Қызым, саған Президент атаң бийпул билим алыўың ушын меткеплерди ашып берип қойыпты. Ол сизлердиң келешекте саўатлы, билимли, кәмил инсан болыўыңызды қәлейди”, деди. Сонда қандай қылып әкемди ийниме салғанымды өзим де билмей қалдым.
 
Ҳақийқатында-да, елимиздиң атасы Ислам Кәримов бәрше жасларды өзиниң балаларындай көретуғын еди. Буған тарийх, бугинги кәмалға келген жаслар гүўа. Журтбасшымыз минберлерде, жол-жөнекей ушырасыўларда, әлбетте жаслар менен сәўбетлесер, олардың жетискенликлерин еситип баладай қуўанғаның талай мәртебе көргенмен. Егер бул инсан тек өз мәпин ойлап яки адам алалағанында еди “Перзентлеримиз бизден де гөре билимли, ақыллы, дана ҳәмде әлбетте бахытлы болыўы шәрт” деп айтпаған болар еди. Бундай сөзлер тек нағыз атаның журегинен атылып шығады.
 
2008-жылы Тахтакөпир районының “Жийделик” аўылында түн аўарда улы-шаўқым көтерилди. Жылаған ҳаялдың даўысы тамамы аўылды дур силкинтирди. Қоңсымыз Бийсен ағаның он жасар қызы Азима бирден талып қалыпты. Адамлар тез жәрдемге қоңыраў қылды. Шыпакерлер дәрриў-ақ жетип келди. Қызды өлим аўзынан алып қалди. Азима аўырып жатырғанда, Бийсен ағаның айтқан гәплери ҳеш есимнен шықпайды “Докторға ақшаны қаяқтан таўып беремен, сататуғын көк сыйырым болмаса”...
 
Азима бир сўмсыз, бийпул емлеўханада даўаланып шықты. Сонда бундай болыўын сирә кутпеген, алдын ҳеш емлеўханаға жолы туспеген Бийсен аға марҳум Президентимиз Ислам Кәримовқа жылап турып қайта-қайта рахмет айтқанын өз қулағым менен еситкенмен.
 
Жәҳәнниң эканомикасы раўажланған, дүнья рейтингиң ийелеген мәмлекетлерде бийпул медециналық хызмет енгизилмеген. Норвегияда шамасы келмейтуғын адамлар аўырыўдан өлип те кете береди. Себеби, медецина қымбат турады.
 
Енди өзиңиз бир ойлап көриң, раўажланыў мәмлекеттиң эканомикасы ма, яки адамларға жаратылған имканиятлары менен өлшенеди ме. Ҳүрметли Президентимиз “жәмийетте ҳәмме нәрсе тек ғана инсан мәплери ушын хызмет қылады”, деп туўры сиясат қоллағанын бүгинги күн айқын дәллийлемекте.
 
Мәмлектимиздиң паспорты болған – Конституциямиздың 40-статьясында ҳәр бир инсанның бийпул медециналық хызметтен пайдаланыў ҳуқықына ийе екенлиги өз сәўлелениўин тапқан. Бийпул медециналық хизметти тийкарғы нызамымыз – Конституция арқалы еледе беккемлеў пикири Ислам Кәримовтың халықтың ертесин ойлап ислеген шарасы емеспе еди.
 
Бундай сиясатшы, халық батыры ҳәмде атасы табиятимыздың бизге берген ең уллы инамы еди. Бизиң ен үлкен бахтымыз мине усы инсанның Туран үлкесинде туўылыўы еди.
 
Ислам Абдуғаниевичтиң “Мен жасларды өз балаларымдай жақсы көремен, керек болса жанымды да беремен”, деген гәплерин бугин ким еслемейди. Нәзеримизде, Журтбасшымыз биз ушын жән пидә қылып, тап жанын берип кеткенде...
 
Шыныңда-да, биринши Президентимиздиң Қарақалпақстанға болған ҳүрмети өзгеше еди. Халқымыз да ол инсанды өзине жақын алар еди. Әсиресе, қарақалпақ жасларын ҳеш кимнен кем көрмей, талай мәртебе басын сылап-сыйпағанына өзим гүўаман. Қарақалпақстанлық жас физик Алишер Санеттулаев халықаралық олимпиададан 1-орын менен келгенде, Ислам Кәримовтың баладай қатты қуўанғаның Алишердиң анасы Гүлистан Дәўлетова көзинде жас пенен айтып берди. Сонда үлкен басшы, ат үстиндеги қосшы ушын бул арзымаған жетискенлик, деп келте ойлаппыз. Бирақ, И. Кәримов минберде турып усы гәплерди толқынланып айтты:
 
“Есимде, бир жыл алдын физиклердиң халықаралық олимпидасынан ушинши мәрте алтын медал алып қайтқан Алишер Санетуллаевқа компьютер саўға қылған едим. Мине, бугин сол жигитимиз АҚШтың Мичиган университетинде билим алмақта. Өзиңиз ойлаң, жетпис жыл даўамында бирер қарақалпақ жигити Америкаға барғанбеди”...
 
Халықаралық майданда елимиз байрағын бәлент көтерген жасларды көрсе, ол инсан йошып, толқынланып кететуғыны жети уйықлап тусимизге де кирмеген екен.
 
Алымлардың пикиринше, ҳәмме тек өзи ушын емес, халық деп жасаса дүнья жәннетке айланып кетер екен. Ислам Абдуғаниевич та тек өзи ушын жасағанда, бәлки жүздиң жүзин көрген болармеди?! Бирақ, ол бундай жасаў тәризин өзи ушын еп көрмеди, өмирин, жасын, жаслығың, ўақтын ҳәмме-ҳәммесин халық ушын “қурбан қылды”. Ол өмирде тек архив ушын жасамады.
 
Мен аўыл қызыман. Бир пайытлар мен ушын үлкен арзыўлар қол жетпес әрмандай түйилетуғын еди. Арзыўларыма қанат болған ҳәмде қолымды жеткизген усы инсанның алып барған сиясатшы екенин ҳеш жасырмайман. 2009-жылы Зулфия атындағы мәмлекетлик сыйлықтың ийеси болдым. Президентимиз 1999-жылы “Зулфия атындағы мәмлекетлик сыйлықты шөлкемлестириў ҳаққындағы” пәрманын елимиздиң талантлы, қәбилетли, зийрек қызлары ерекше қуўаныш, көзлеринде жас пенен қарсы алғанынан көпшилик хабардар.
 
Миллионлаған қызлардың арзыўы болған бул сыйлықтың 2009-жылғы жеңимпазы болғанымдағы қуўаниш, бахытты елеге шекем умытпайман. Себеби, бул сыйлық мениң дөретиўшилигим ҳәмде өмириме бәҳәрди алып келди.Өзбекистан мәмлекетлик жәҳән тиллери университети халықаралық журналистика факультетине жетекледи. Студентлик жылларымда “Инталы студент”, Наўайы атындағы мәмлекетлик стипендия ҳәмде Президент стипендиялары жеңимпазы болдым. Германия, Қазақстан мәмлекетлеринде илмий конференцияларға қатынастым. Бугин биринши Президентимиздиң қызлар ушын жаратқан бул үлкен имканияты көплеген қарақалпақ қызларың гүзар жолларға жетеклемекте.
 
“Қарақалпақ халқы ақкөкирек, қәлби дәрья, данышпан, сақый халық. Бул халық Султан Увайс, Ҳәким ата киби әзиз инсанлардың үгит-нәсиятларина қулақ түрип, руўхый көкке көтерилген. Усы муқәддес үлке муҳаббаты Күнхожа, Әженияз ҳәмде Бердақты бүлбилзибан шайыр қылған, Ерназар бий, Аллаяр Досназаров киби баҳадырларды азатлық ушын гүреске шақырған” деп айтқан пикирлери Президентимиздиң тарийхшы ҳәм энсклопедик алым екенлигин далийллейди. Ол инсанның Қарақалпақстанға болған шексиз муҳаббаты, итибари ҳеш қашан умытылмайды. Мейли, арадан заманлар өтер, адамлар өзгерер, бирақ ғәрезсизликти алып келген инсанның уллы ислери адамлар ядынан көтерилмейди.
 
Бугин ең үлкен арзыўым орынланды. Туўры, биринши Президентимиз Ислам Кәримов пенен жүзбе-жүз көрисе алмадым. Бирақ, ол инсанның жаратып берген имканиятлары менен “ушырастым”, Президентимиздиң атындағы стипендия ийеси болдым… Бәлки, бул марҳум Журтбасшымыз бенен ушырасыўым шығар...
 
Қумар БЕГНИЯЗОВА
29.08.2017

0 изоҳ

Рўйхатдан ўтганлар ва тасдиқланганларгина изоҳ қолдиришлари мумкин.