топик, блог, фотосет ёки йўналтиргич яратиш

Axborot xavfsizligiga tahdidlar. Uning oldini olish, undan muhofaza

Фикр, ғоя ва маърифат
Картинки по запросу Axborot xavfsizligiga tahdidlar. Uning oldini olish, undan muhofazaInsoniyatning axborotga, uni olish, foydalanish va tarqatishga bo‘lgan ehtiyoji mislsiz sur'atlarda ortib borapti. Ma'lumki, axborotga nisbatan talab qanchalik kuchaysa, uni tarqatuvchilar ham mos ravishda ko‘payishadi. Xo‘sh, tarqatilayotgan axborotlar uni talab qilayotgan shaxslarning manfaatlariga mos kelaptimi? Shaxs, jamiyat, davlatning axborot xavfsizligiga tahdidlar bo‘lsa, uni oldini olish, undan muhofazalanish mumkinmi?
Bu kabi savollar globallashuv jarayoni sharoitida eng muhim masalalardan biriga aylanib bormoqda. Ularni to‘g‘ri hal etish uchun esa axborot xavfsizligi tushunchasini anglab olish va axborot xavfsizligini har tomonlama ta'minlash, xususan, huquqiy ta'minlash yo‘llarini izlash lozim.
Axborot xavfsizligini oddiy qilib tushuntiradigan bo‘lsak, bu axborot munosabatlari subyektlarining manfaatlari muhofazasi deyish mumkin.
Tahdid — xavfsizlikni muayan ravishda buzishga qaratilgan harakat. U oshkora yoki yashirin bo‘lishi mumkin. XXI asrga kelib axborot xurujining psixologik xuruj sifatida namoyon bo‘lishi kuchaymoqda. Shuni yodda tutish joizki, axborot-psixologik xavfsizlik tushunchasi bevosita inson va jamiyat, shaxs va uning daxlsizligi, tarixiy va madaniy meroslarni asrash bilan bog‘liq tushuncha hisoblanadi. Insonlar ongi va ruhiyatiga ta'sir o‘tkazishning zamonaviy usullari axborot orqali amalga oshiriladi. Axborot orqali ta'sir radio, televideniye, matbuot, internet kabi vositalar yordamida uzatilishi mumkin, bular orasida televideniye eng ta'sirchan vosita hisoblanadi. Internetning ta'sirchanligi esa, uning adadi cheksizligi, butun dunyo bo‘yicha tarqalgani, matbuot, radio va televideniye xususiyatlarini o‘zida mujassamlashtirgani, o‘ta tezkorligi bilan izohlanadi.
Texnika va texnologiya mana shunday yuqori darajada rivojlangan globallashuv jarayonida axborot-psixologik xavfsizlikka tahdidlar qanday manbalardan keladi? Uning manbalarini qanday aniqlash mumkin?
Hozirda ilmiy-o‘quv adabiyotlarida axborot-psixologik xavfsizlikka tahdidlarning va tahdid manbalarining tugal tasnifi mavjud emas. Bu esa muammoning yangiligi va murakkabligi bilan izohlanadi. Shaxsga nisbatan axborot-psixologik xavfsizlikni ta'minlashda tahdidni ikki guruhga — tashqi va ichki tahdidlar guruhlariga bo‘lish mumkin.
Shaxs axborot-psixologik xavfsizligi tashqi tahdidlarining umumiy manbasi bu insonlarni chalg‘itish, o‘zini va yon atrofidagilarni aynan bir xilda qabul qilish imkonini bermaydigan axborotlardan iboratdir. Bu axborotlar ommaviy axborot vositalari (axborot tizimlari, masalan, internet va b.), adabiyot (badiiy, ilmiy-texnikaviy, ijtimoiy-siyosiy, maxsus va b.), san'at (ommaviy madaniyatning turli yo‘nalishlari), ta'lim (maktabgacha, o‘rta-maxsus, oliy ta'lim va b.), tarbiya (jamoat tashkilotlari (rasmiy, norasmiy) va ta'lim tizimidagi tarbiyaning barcha shakllari) hamda shaxsiy muloqot orqali kelishi mumkin.
Tashqi manbalardan keluvchi axborotlarning hammasi ham insonlarni chalg‘itishga, ularni adashtirishga qaratilmaydi. Ishonchli, oddiy, tushunarli axborotlar bilan bir qatorda yashirin ravishda shaxs axborot-psixologik xavfsizligiga tahdid qiluvchi ma'lumotlar ham kelishi mumkin, ularni ajrata bilish esa shaxsning individual qobiliyatiga bog‘liq.
O‘z individual-psixologik xususiyatlari va ruhiyat faoliyatining umumiy tasnifi va qonuniyatlarini bilish hozirgi vaqtda inson uchun nafaqat zarurat, balki ijtimoiy o‘zaro aloqada, turli shaxslararo bo‘ladigan vaziyatlarda xavfsizlikning eng muhim sharti bo‘lib qolayotir.
O‘zbekiston Respublikasida axborot olish, undan foydalanish, tarqatishni tartibga soluvchi qator me'yoriy-huquqiy hujjatlar qabul qilingan bo‘lib, bular «Axborot olish kafolatlari va erkinligi to‘g‘risida»gi, «Axborot erkinligi prinsiplari va kafolatlari to‘g‘risida»gi, «Axborotlashtirish to‘g‘risida»gi qonunlardir.
«Axborotlashtirish to‘g‘risida»gi qonunga binoan axborotlashtirish —  yuridik va jismoniy shaxslarning axborotga bo‘lgan ehtiyojlarini qondirish uchun axborot resurslari, axborot texnologiyalari hamda axborot tizimlaridan foydalangan holda, sharoit yaratishning tashkiliy, ijtimoiy-iqtisodiy va ilmiy-texnikaviy jarayonidan iborat. «Axborot erkinligi prinsiplari va kafolatlari to‘g‘risida»gi qonunga ko‘ra, axborot deganda manbalari va taqdim etilish shaklidan qat'i nazar shaxslar, narsalar, faktlar, voqealar, hodisalar va jarayonlar to‘g‘risidagi ma'lumotlar tushuniladi.
Axborot olish faqat qonunga asosan hamda inson huquq va erkinliklari, konstitusiyaviy tuzum asoslari, jamiyatning axloqiy qadriyatlari, mamlakatning ma'naviy, madaniy va ilmiy salohiyatini muhofaza qilish, xavfsizligini ta'minlash maqsadida cheklanishi mumkin. «Axborot erkinligi prinsiplari va kafolatlari to‘g‘risida»gi qonunda axborot erkinligining prinsiplari sifatida ochiqlik va oshkoralik, hamma erkin foydalanishi mumkinligi va haqqoniylik ko‘rsatilgan.
Albatta, ommaviy axborot barcha fuqarolar uchun ochiq va undan foydalanishga hech qanday to‘siq yo‘q. Lekin masala ushbu axborotdan qanday maqsadda va qay yo‘sinda foydalanishga bog‘liq. Masalan, tadqiqotchi olim turli axborotlarni o‘rganib, o‘z bilimi va malakasini oshirishi, turli sohalarga yangiliklar kiritishi, muammolarni hal etishi mumkin. Ammo uning mana shu faoliyati shaxs, jamiyat, davlat manfaatlariga tahdid qilmasligi, ziyon keltirmasligi lozim.
Ushbu qonunda yana jamiyatning axborot borasidagi xavfsizligiga erishishning quyidagi yo‘llari ham ko‘rsatib o‘tilgan:
— demokratik fuqarolik jamiyati asoslari rivojlantirilishini, ommaviy axborot erkinligini ta'minlash;
— qonunga xilof ravishda ijtimoiy ongga axborot vositasida ruhiy ta'sir ko‘rsatishga, uni chalg‘itishga yo‘l qo‘ymaslik;
— jamiyatning ma'naviy, madaniy va tarixiy boyliklarini, mamlakatning ilmiy va ilmiy-texnikaviy salohiyatini asrash hamda rivojlantirish;
— milliy o‘zlikni anglashni izdan chiqarishga, jamiyatni tarixiy va milliy an'analar hamda urf-odatlardan uzoqlashtirishga, ijtimoiy-siyosiy vaziyatni beqarorlashtirishga, millatlararo va konfessiyalararo totuvlikni buzishga qaratilgan axborot ekspansiyasiga qarshi harakat tizimini barpo etish.
Axborotlashtirish jarayonining tezkorligi sharoitida fuqarolarning axborot-psixologik xavfsizligini ta'minlash, psixologik tahdidlarning oldini olish, ta'sirini kamaytirish uchun quyidagilarni amalga oshirish maqsadga muvofiqdir:
Psixologik  tayyorgarlik.
 Avvalo, shaxs o‘zining psixologik xavfsizligini ta'minlashi lozim. Buning uchun esa u o‘z individual xususiyatlarini yaxshi bilishi, dunyoqarashi keng shakllangan bo‘lishi, atrofda sodir bo‘layotgan turli voqea-hodisalarga munosabat bildira oladigan darajaga yetishishi lozim.
Ta'lim va tarbiya.
Yuqoridagi holatni ta'minlash uchun esa ta'lim va tarbiya jarayoniga katta e'tibor bergan holda, yoshlarga mana shunday axborot xurujlariga qarshi tura oladigan, tahdidlarga o‘z munosabatini bildirish kuchiga ega qilib ta'lim berilishi va yoshlar shu ruhda tarbiyalanishi, umumiy, o‘rta maxsus va oliy ta'lim bosqichlarida axborot-psixologik xavfsizlik bo‘yicha bilimlar berilishi kerak.
Ommaviy axborot vositalari.
Bugungi kunga kelib, OAV juda katta kuchga aylandi. Uning axborot uzatish, qabul qilish imkoniyatlari XX asrning oxirlariga nisbatan ancha kengaydi. OAVlar orqali mamlakatimizga, aholiga ham ijobiy, ham salbiy axborotlar yetib kelishi mumkin. Yuqoridagi ikki holatni mustahkamlash, yurtimizga bo‘ladigan turli axborot xurujlarini kamaytirish, uning oldini olish uchun esa avvalo o‘z milliy OAVmizni yanada rivojlantirishimiz lozim.
Eng muhimi va yuqoridagi barcha holatlarda asosiy o‘rin tutadigan masala bu milliy istiqlol g‘oyasidir. Milliy istiqlol g‘oyasini aholi ongiga singdirish, yoshlarni esa mana shunday g‘oyalar ruhida tarbiyalash axborot-psixologik xavfsizlikni 

0 изоҳ

Рўйхатдан ўтганлар ва тасдиқланганларгина изоҳ қолдиришлари мумкин.