топик, блог, фотосет ёки йўналтиргич яратиш

Рейтинг
+44.07
avatar

Соҳибқирон Амир Темур

Батафсил

Филиал МГУ провёл научно-практический семинар в музее Амира Темура

Илм-фан
      За прошедшие после обретения независимости годы образ Сахибкирана Амира Темура  возродился в памяти узбекского народа как символ героизма, мудрости и могущества. Величайшая заслуга Амира Темура, как государственного деятеля, заключается  в том, что он положил конец  царившей в Мавераннахре феодальной раздробленности и основал могущественное централизованное государство.

Амир Темурнинг пул-молия тизими

Илм-фан
XIV — XV асрларнинг иккинчи ярмида жаҳоннинг тарихий майдонида сиёсат ва саркардалик даҳоси бизнинг буюк бобокалонимиз Соҳибхирон Амир Темур томонидан тузилган давлат вужудга келди.
Давлатнинг майдаланишига ва майда бек ва султонларни бир — бири билан урушишига қарши курашиб, у Ўрта Осиё, Афғонистон, Эрон, Ироқ, Ҳиндистон, Кавказ орти, Анатолия ва Сурия халқларини ягона империяга бирлаштиришга эришди ва уни 35 йил давомида, яъни 1360 йилдан 1405 йилгача бошқарди.

Buyuk bunyodkorlik yо‘lida

Илм-фан
2016 yil 7 aprel kunibuyuk Sohibqiron Amir Temur tavalludining 680 yilligi munosabati bilan Shahrisabz shahrida “Buyuk bunyodkorlik yо‘lida” mavzusidagi matbuot anjumani bо‘lib о‘tdi.
Matbuot anjumanida Qashqadaryo viloyati hokimining о‘rinbosari Baxodir Qodirov ishtirok etib, mamlakatimizning  mustaqilligi  bizlarga  xayrli  va savob  ishlarni amalga oshirish uchun qulay imkoniyatlarni yaratib berganligi, tariximiz sahifalaridan qora bо‘yoq bilan о‘chirilgan, unutilishga mahkum etilgan ulug‘ Sohibqiron bobomiz Amir Temur haqida bor haqiqatni bilishga, u zot haqida  aytilgan  va aytilayotgan  yuksak baholardan bahramand bо‘lish baxtiga muyassar bо‘lganimiz, yurtboshimizning

Амир Темур (3-қисм)

Соҳибқирон Амир Темур
Илм-фан

Адабиётларда Темур ҳақида бир-бирига зид фикрлар мавжуд бўлиб келди, лекин уларнинг кўпларида Темур фаолиятига ўз даври нуқтаи назаридан эмас, балки муаллифлар яшаган давр нуқтаи назари асосида баҳо берилган.


 


«Темур тузуклари»ни инглизчадан француз тилига таржима қилиб, 1787 йилда нашр этган француз олими Лянглэ Темур ҳақида шундай ёзади: «Темур хон (Темур) сиёсий ва ҳарбий тактика ҳақида рисола ёзган ва ўз авлодларига жуда доно тизим қолдирган. Биз буни тасаввур ҳам қилмаган эдик ва унинг урушларини босқинчилик ва талон-тарож қилиш деб баҳолаб келган эдик. Деярли енгиб бўлмайдиган икки тўсиқ — биздаги таассуб ҳамда тарихий ноҳақлик Темурни билишимизга ва тўғри баҳолашимизга халақит бериб келди».


 


Шуни алоҳида таъкидлаш лозимки, Амир Темур давлат, жамият ҳаётида бўлиб ўтадиган ҳар бир муҳим режа олдидан кенгаш ўтказар ва бу кенгашга нафақат давлат арбоблари, саркардалар, темурзодаларни, балки саййидлар, шайхлар, илм-фан арбобларини ҳам таклиф этган ва ўзининг ҳар бир юриши олдидан бундай кенгашларни ўтказиб туришни одат тусига киритган.


Амир Темур (2-қисм)

Соҳибқирон Амир Темур
Илм-фан

Амир Темурнинг ҳар бир ҳарбий юришига туртки бўларлик сабаб бор эди. Бу сабаблар — ўз давлатининг чегараларини мустаҳкамлаш, ташқи душманлардан ҳимояланиш, карвон йўлларини турли йўлтўсарлардан тозалаш, хиёнатчи, сотқин, алдамчиларни жазолаш, бўйсунмаганларни итоат эттириш, ўзининг сиёсий таъсирини кенгайтириш кабилардан иборат бўлганлигини тарихий манбалардан билиб олиш мумкин. Масалан, Амир Темурнинг Тўхтамишхонга қарши юришини олсак, Темур Тўхтамишхонга кўп илтифотлар, ёрдамлар кўрсатиб, 1379 йилда Урусхонни енгиб, Оқ Ўрда тахтига Тўхтамишхонни ўтқазган эди. Аммо Тўхтамишхон Амир Темурнинг умидларини пучга чиқарди.


 


У Мовароуннаҳрга бир неча бор талончилик ниятида бостириб кирганидан сўнг, Темурда ҳам унга қарши курашиш мажбурияти вужудга келди ва 1395 йил 15 апрелда Қундузчада Амир Темур билан Тўхгамишхон ўртасида ҳал қилувчи ҳаёт-мамот жанги бошланди. Жанг фақат Тўхтамишхоннинг тақдирини ҳал қилиб қўяқолмай, балки бутун Олтин Ўрда тақдирини ҳам ҳал қилди.


Амир Темур

Соҳибқирон Амир Темур
Илм-фан

(1336-1405)


 


Амир Темур ибн амир Тарағай 1336 йил 9 апрелда Кеш (Шаҳрисабз) вилоятининг Хўжа Илғор қишлоғида дунёга келган. Унинг отаси амир Муҳаммад Тарағай барлос улусига мансуб беклардан, баҳодир жангчи, уламою фузалога ихлосманд, илм аҳлига ҳомий ва иштиёқманд киши бўлган.


 


Амир Темурнинг ёшлиги ҳақида маълумотлар кам учраса-да, айрим манбаларга қараганда, у ёшлигида хат-савод чиқариб, ўз даврининг тиббиёт, риёзиёт, фалакиёт, меъморчилик ва тарих илмларини ўрганган. Амир Темур билан суҳбатлашиш шарафига муяссар бўлган буюк араб файласуфи Ибн Халдун жаҳонгир турк, араб, форс халқлари тарихини, диний, дунёвий ва фалсафий билимларнинг мураккаб жиҳатларигача яхши ўзлаштирганини таъкидлайди.


 


Амир Темур сиёсат майдонига кириб келган пайтда, Мовароуннаҳр мўғуллар истибдоди остида бўлиб, Чингизхон ва Ботухон босиб ўтган шаҳар ва қишлоқлар вайронага айланган, сув иншоотлари бузиб ташланган ёки ишга яроқсиз ҳолга келтирилган, Чингизхон Мовароуннаҳрни ўзининг иккинчи ўғли Чиғатойхонга суюрғол сифатида инъом қилган эди.


XIV асрнинг иккинчи ярми - XV асрларда маданий юксалиш

Соҳибқирон Амир Темур
Илм-фан


 


XIII    аср бошида мўғуллар ҳужуми натижасида ўта тушкун аҳволдаги маданий ҳаёт ХIVасрнинг иккинчи ярмига келиб аста-секин жонлана бошлади.


 


Узоқ вақт мўғул мустамлакачилигига қарши олиб борилган кураш XIV асрнинг иккинчи ярмига келиб соҳибқирон Амир Темур бошчилигидаги мустақиллик учун урушлар ғалабаси ва Мовароуннаҳрда ягона дав- лат барпо этилиши билан якунланди.


 


Мамлакатда осойишталик ўрнатилиши, сиёсий-иқтисодий ҳаётнинг тартибга туша бориши маданий ҳаётда ҳам ижобий ўзгаришларга олиб келди. Амир Темур буюк саркарда ва давлат арбоби бўлиши билан бирга маданий-маънавий ривожланиш ишларига ҳам раҳнамолик қилди. Мовароуннаҳрда турли маданий ва диний муассасалар қурдириш, тадбирлар ўтказиш ишларига эътиборни кучайтирди. Самарқанд бу даврда Темур давлатининг маркази сифатидагина эмас, балки Шарқ ва Ғарбдаги маданий жиҳатдан энг ривож топган олим фозиллари, мадрасалари, бозорлари, боғу-роғлари билан турли ўлка вакилларини ўзига жалб этувчи муҳим маънавий марказга айланди.


SAMARKAND: THE CITY OF TIMUR

Соҳибқирон Амир Темур
Илм-фан

02 Jan 2013С


On the Silk Route with Sunita DwivediEarly one morning in May we left Bukhara in Norbek's car. After rambling through the deserted city streets we were soon on the Royal Road, now highway A 38. The distance to Samarkand is about 300 kms from Bukhara.The Shah Rah or the Shahi marg- Royal Road, was one of the most famous sections of the Silk Road in ancient times. It was a busy trade route for caravans going to Samarkand and eastwards to China. The royal entourage of kings and princes too passed along this highway while traveling between Bukhara and Samarkand. All possible facilities of warehouses, rest houses, sardobas or water and ice houses, were provided for traders and travelers. Even prayer houses and educational centers sprang up along the road. Pottery manufacturing centers churned out beautiful glazed pottery for exchange and for sale. These were made of fine clay obtained from the village of Shakarkent. Gold dust was brought in by the Zerafshan river went into the manufacture of beautiful jewelry. Precious and semi-precious stones provided raw material for inlay work in ornaments and monuments.


Early one morning in May we left Bukhara in Norbek's car. After rambling through the deserted city streets we were soon on the Royal Road, now highway A 38. The distance to Samarkand is about 300 kms from Bukhara.


Тег (cut)The Shah Rah or the Shahi marg- Royal Road, was one of the most famous sections of the Silk Road in ancient times. It was a busy trade route for caravans going to Samarkand and eastwards to China. The royal entourage of kings and princes too passed along this highway while traveling between Bukhara and Samarkand. All possible facilities of warehouses, rest houses, sardobas or water and ice houses, were provided for traders and travelers. Even prayer houses and educational centers sprang up along the road. Pottery manufacturing centers churned out beautiful glazed pottery for exchange and for sale. These were made of fine clay obtained from the village of Shakarkent. Gold dust was brought in by the Zerafshan river went into the manufacture of beautiful jewelry. Precious and semi-precious stones provided raw material for inlay work in ornaments and monuments.In ancient times the caravans took about a week to cover the distance. The road followed the coarse of the Zerafshan river and mainly took the East-West direction. But the ancient city now lies amongst the ruins at Afrasiab and the innumerable stories of the brave and brilliant rulers and warriors of the place lie buried in history books. However, the medieval Samarkand, studded with the stunning jewels of Timurid style of architecture revolve around Timur, the World Conqueror.In the heart of Samarkand, Timur sits on a massive throne. Having conquered the nations around him he is no more a mere amir, or ruler of a tribe. He is lord and emperor of much of Asia and land along the Mediterranean. A galaxy of subdued nations lie at his feet. This legend of a man in marble is surrounded by his stunning creation of a world class city, the like of which most only dream of, but never get to see.Wrapped in decorations of gold and lapiz, this city of the Timurids is truly a wonder of the world. The famous gardens of Samarkand described by Clavijo, the Spanish envoy to Timur's court, still pave the side of every road. There are fountains at every crossing, bazaars at every square and monuments with blue domes and decorated tympanum defining the skyline.In the 14th century when Ibne Batuta journeyed to Samarkand, he wrote about the old city, mainly that which remained on the territory of Afrasiab. He described it as one of the largest and most perfectly beautiful cities in the world. It was built on the bank of a river where the inhabitants promenaded after the afternoon prayer. But alas most were in ruins. The Arabs, according to historians had captured the city from the Persians in the year AD 704 while Genghis Khan snatched it from the Sultan of Khwaresm in 1220 and he pillaged and destroyed it.In 1370 Timur made Samarkand his capital city and restored it to its ancient splendour. In the suburbs he settled the captive craftsmen from India, West Asia and Europe who were put into the task of monument building. Today the eyes look in amazement at the creation of these craftsmen as one moves from the Registan to the Bibi Khanum Mosque, the Shah-i-Zinda and the Gur-e-Amir.The Bibi Khanum Mosque was built in memory of the mother of Timur's wife- the Great Khanum. Timur took personal interest in its construction. He took charge of rebuilding the entrance gateway after the earlier gateway was pulled down because Timur thought it was too low. Clavijo writes that Timur, much weakened in health was carried in a litter to the building site where he supervised the rebuilding. He would arrange for much meat to be cooked and shared it with the men working at the foundation of the building. When the masons worked to his satisfaction, he would throw coins to them.The Registan square is believed to be the catchment of the Zerafshan tributaries. The river changed its course leaving behind the sandy bed on which the Registan Square later came up. In the 14th century, during Amir Timur’s reign, there was a Central Market on this square. During Ulughbek's rule, Timur's grandson set up the first university in the East or the Ulughbek madrasah in 1417. Each cell of the madrasa was designed for the purpose of providing residential education. Terraces were designed for stud in the summer. There was a huge library with different kinds of books on religion and science. Such world famous poets as Abdurabman Jami and Alisher Navoiy came here to study. Ulughbek also brought more than 100 scientists to work with him at the world famous Samarkand observatory.Bahodir Yalangtush, mayor of Samarkand in 1619 ordered the construction of the grand Sher-Dor madrasa opposite the Ulughbek madrasa. The tympanum over the entrance arch depicted a golden tiger chasing a white gazelle and the first rays of the sun emerging out of a ring with almond-shaped eyes. It symbolised the power and might of the Timurid empire and the realization of Timur's dream of vast territorial expansions. In 1646 he ordered the building of a third madrasa called Tilla-Kori or decorated with gold on the Registan Square.Today any visitor to Samarkand is awe struck by the splendour of the Registan Square with the three madrasa and the central fountain, the surrounding bazaars overflowing with silk, jewelry and fruits, the spotlessly clean alleys, lush gardens and beautiful orchards, and above all the lovely people, so warm and friendly. The lively restaurants are places where music flows with wine. Couples dance to the sound of rocking bands. Beautiful women with peaches and white skin, dressed in long skirts still do a semblance of a whirl dance with men at their elbows. Simmering kebabs and mutton plov downed with local beer, shashlyk or kebabs on skewers heaped on soft naans, or bread, shorpa or stew and red juice of watermelons are the stuff that an evening meal is made of.Late one night I visited a restaurant in Samarkand whose vast portals were covered in a canopy of vine climbers and heavy with drooping bunches of grapes. Under this canopy of grapes and climber roses emitting a sweet fragrance, I sat among dozens of guests gulping tall glasses of beer and watermelon juice and devouring platefuls of shashlyk. Soon the band struck a melody. Many couples stood up to dance. I sat back and looked at the pleasant gathering thinking of the high festivity and revelry that usually marked all parties held in the tent cities and palaces of Samarkand since ancient times so well narrated by Clavijo.The writer is a Silk Road traveller, researcher and author.


— See more at: www.thelucknowtribune.org/news.php?cat=273#sthash.4Cb2dHU7.dpufIn ancient times the caravans took about a week to cover the distance. The road followed the coarse of the Zerafshan river and mainly took the East-West direction. But the ancient city now lies amongst the ruins at Afrasiab and the innumerable stories of the brave and brilliant rulers and warriors of the place lie buried in history books. However, the medieval Samarkand, studded with the stunning jewels of Timurid style of architecture revolve around Timur, the World Conqueror.In the heart of Samarkand, Timur sits on a massive throne. Having conquered the nations around him he is no more a mere amir, or ruler of a tribe. He is lord and emperor of much of Asia and land along the Mediterranean. A galaxy of subdued nations lie at his feet. This legend of a man in marble is surrounded by his stunning creation of a world class city, the like of which most only dream of, but never get to see.Wrapped in decorations of gold and lapiz, this city of the Timurids is truly a wonder of the world. The famous gardens of Samarkand described by Clavijo, the Spanish envoy to Timur's court, still pave the side of every road. There are fountains at every crossing, bazaars at every square and monuments with blue domes and decorated tympanum defining the skyline.In the 14th century when Ibne Batuta journeyed to Samarkand, he wrote about the old city, mainly that which remained on the territory of Afrasiab. He described it as one of the largest and most perfectly beautiful cities in the world. It was built on the bank of a river where the inhabitants promenaded after the afternoon prayer. But alas most were in ruins. The Arabs, according to historians had captured the city from the Persians in the year AD 704 while Genghis Khan snatched it from the Sultan of Khwaresm in 1220 and he pillaged and destroyed it.In 1370 Timur made Samarkand his capital city and restored it to its ancient splendour. In the suburbs he settled the captive craftsmen from India, West Asia and Europe who were put into the task of monument building. Today the eyes look in amazement at the creation of these craftsmen as one moves from the Registan to the Bibi Khanum Mosque, the Shah-i-Zinda and the Gur-e-Amir.The Bibi Khanum Mosque was built in memory of the mother of Timur's wife- the Great Khanum. Timur took personal interest in its construction. He took charge of rebuilding the entrance gateway after the earlier gateway was pulled down because Timur thought it was too low. Clavijo writes that Timur, much weakened in health was carried in a litter to the building site where he supervised the rebuilding. He would arrange for much meat to be cooked and shared it with the men working at the foundation of the building. When the masons worked to his satisfaction, he would throw coins to them.The Registan square is believed to be the catchment of the Zerafshan tributaries. The river changed its course leaving behind the sandy bed on which the Registan Square later came up. In the 14th century, during Amir Timur’s reign, there was a Central Market on this square. During Ulughbek's rule, Timur's grandson set up the first university in the East or the Ulughbek madrasah in 1417. Each cell of the madrasa was designed for the purpose of providing residential education. Terraces were designed for stud in the summer. There was a huge library with different kinds of books on religion and science. Such world famous poets as Abdurabman Jami and Alisher Navoiy came here to study. Ulughbek also brought more than 100 scientists to work with him at the world famous Samarkand observatory.Bahodir Yalangtush, mayor of Samarkand in 1619 ordered the construction of the grand Sher-Dor madrasa opposite the Ulughbek madrasa. The tympanum over the entrance arch depicted a golden tiger chasing a white gazelle and the first rays of the sun emerging out of a ring with almond-shaped eyes. It symbolised the power and might of the Timurid empire and the realization of Timur's dream of vast territorial expansions. In 1646 he ordered the building of a third madrasa called Tilla-Kori or decorated with gold on the Registan Square.Today any visitor to Samarkand is awe struck by the splendour of the Registan Square with the three madrasa and the central fountain, the surrounding bazaars overflowing with silk, jewelry and fruits, the spotlessly clean alleys, lush gardens and beautiful orchards, and above all the lovely people, so warm and friendly. The lively restaurants are places where music flows with wine. Couples dance to the sound of rocking bands. Beautiful women with peaches and white skin, dressed in long skirts still do a semblance of a whirl dance with men at their elbows. Simmering kebabs and mutton plov downed with local beer, shashlyk or kebabs on skewers heaped on soft naans, or bread, shorpa or stew and red juice of watermelons are the stuff that an evening meal is made of.Late one night I visited a restaurant in Samarkand whose vast portals were covered in a canopy of vine climbers and heavy with drooping bunches of grapes. Under this canopy of grapes and climber roses emitting a sweet fragrance, I sat among dozens of guests gulping tall glasses of beer and watermelon juice and devouring platefuls of shashlyk. Soon the band struck a melody. Many couples stood up to dance. I sat back and looked at the pleasant gathering thinking of the high festivity and revelry that usually marked all parties held in the tent cities and palaces of Samarkand since ancient times so well narrated by Clavijo.The writer is a Silk Road traveller, researcher and author.


— See more at: www.thelucknowtribune.org/news.php?cat=273#sthash.4Cb2dHU7.dpuf

Ёдгор Муҳаммад мирзо

Соҳибқирон Амир Темур
Илм-фан

     ЁДГОР МУҲАММАД МИРЗО (1451-1470)-Темурий шаҳзода ва Ҳирот ҳукмдори. Отаси Султон Муҳаммад Мирзо вафотидан сўнг туғилган. Аммаси Поянда Султон Бегимнинг ёрдамида Ҳирот тахтини эгаллаган. Айш-ишратга берилиб, Боғи Зоғонда маст ётганида Султон Алишер Навоий бошчилигидаги Султон Ҳусайн Мирзонинг неча беклари Ёдгор Муҳаммд мирзо ни асир олган. Аркони давлатнинг талаби билан Ёдгор Муҳаммад мирзо қатл этилган. Бу воқеани шарҳлар экан Бобур Ёдгор Муҳаммад мирзони “бетажриба ўғлон йигит эди”, деб таърифлаган (“Б.”,85аб).  


Б.Й.

Соҳибқирон бобомизнинг таваллуд айёми байрам шодиёнасига айланди

Соҳибқирон Амир Темур
Илм-фан

Буюк саркарда Соҳибқирон бобомизнинг таваллуд айёмининг давоми Темурийлар тарихи давлат музейида бўлиб ўтди. Тадбир ҳақиқий байрам шодиёнасига айланиб кетди.  Бу каби буюк аждодлардан қолган меросни, улар ўгитини, асарларини ўрганиш келажак пойдеворлари бўлмиш ёшларимизга катта сабоқ бўлиши билан бирга улар қалбига миллий ғоя, фахр туйғуларини шакллантиришда  муҳим аҳамият касб этади.


Тадбирда нафақат ўзимизнинг юртдошларпимиз, чет элдан вакиллар, Халқаро делегация аъзолари ва сайёҳлар ҳам иштирок этдилар. Тадбир очилиш маросимидан сўнг, «Темурийлар даврида илм-фан ва маданият” мавзуида илмий конференция бўлиб ўтди.


Соҳибқирон бобомизнинг таваллуд айёми музейда

Соҳибқирон Амир Темур
Илм-фан

Буюк саркарда Соҳибқирон бобомизнинг таваллуд айёмининг давоми Темурийлар тарихи давлат музейида бўлиб ўтди. Тадбир ҳақиқий байрам тусига айланиб кетди.  Бу каби буюк аждодлардан қолган меросни, улар ўгитини, асарларини ўрганиш келажак пойдеворлари бўлмиш ёшларимизга катта сабоқ бўлиши билан бирга улар қалбига миллий ғоя, фахр туйғуларини шакллантиришда  муҳим аҳамият касб этади.


Тадбирда нафақат ўзимизнинг юртдошларпимиз, чет элдан вакиллар, Халқаро делегация аъзолари ва сайёҳлар ҳам иштирок этдилар. Тадбир очилгиш маросимидан сўнг, "“Темурийлар даврида илм-фан ва маданият” мавзуида илмий конференция бўлиб ўтди.


Буюк саркарда, Соҳибқирон Амир Темур бобомизнинг таваллуд куни

Соҳибқирон Амир Темур
Илм-фан


Улуғ саркарда ва давлат арбоби, бунёдкорлик, ободончилик, маданият ва маънавият ҳомийси -  Амир Темур Соҳибқирон ибн Тарағай Баҳодирнинг бугун таваллуд топган айёми.


Буюк бобомизнинг бу йилги таваллуд куни ҳам анъанавий тарзда пойтахтимизнинг қоқ марказида барпо этилган Амир Темур ҳиёбони — боғда бўлиб ўтди.


"Миллатнинг дардига дармон бўлган буюк инсон"

Соҳибқирон Амир Темур
Илм-фан


  Биз бугун халкимизнинг ардокли фарзанди, йирик саркарда ва давлат арбоби сохибқирон Амир Темурнинг номини ёдга олиб, унга нисбатан ўзимизнинг чексиз ҳурмат ва эҳтиромимизни яна бир карра изхор этмоқдамиз.Дарҳақиқат, «Миллат дардига дармон бўлмоқ»ни, эл корига ярамоқни ҳаётининг асосий мазмуни деб билган бу зотни ҳар қанча улуғласак арзийди.



Амир Темур даври маданияти

Соҳибқирон Амир Темур
Илм-фан


Амир Темур ибн амир Тарағай 1336 йил 9 апрелда Кеш (Шаҳрисабз) вилоятининг Хўжа Илғор қишлоғида дунёга келган. Унинг отаси амир Муҳаммад Тарағай барлос улусига мансуб беклардан, баҳодир жангчи, уламою фузалога ихлосманд, илм аҳлига ҳомий ва иштиёқманд киши бўлган.Амир Темурнинг ёшлиги ҳақида маълумотлар кам учраса-да, айрим манбаларга қараганда, у ёшлигида хат-савод чиқариб, ўз даврининг тиббиёт, риёзиёт, фалакиёт, меъморчилик ва тарих илмларини ўрганган. Амир Темур билан суҳбатлашиш шарафига муяссар бўлган буюк араб файласуфи Ибн Халдун жаҳонгир турк, араб, форс халқлари тарихини, диний, дунёвий ва фалсафий билимларнинг мураккаб жиҳатларигача яхши ўзлаштирганини таъкидлайди.Амир Темур сиёсат майдонига кириб келган пайтда, Мовароун¬наҳр мўғуллар истибдоди остида бўлиб, Чингизхон ва Ботухон босиб ўтган шаҳар ва қишлоқлар вайронага айланган, сув иншоотлари бузиб ташланган ёки ишга яроқсиз ҳолга келтирилган, Чингизхон Мовароуннаҳрни ўзининг иккинчи ўғли Чиғатойхонга суюрғол сифатида инъом қилган эди.Амир Темурнинг ҳаёти ва фаолиятида икки давр яққол кўзга ташланади. Биринчи даври (1360-1385) Мовароуннаҳрни мўғул хонлигидан озод қилиб, ягона марказлашган давлат тузиш, ўзаро урушларга барҳам бериш. Иккинчи даври (1386-1405) эса икки йиллик, уч йиллик, беш йиллик, деб аталувчи бошқа мамлакатларга юришлари билан характерланади.


Бадака Бегим

Соҳибқирон Амир Темур
Илм-фан

БАДАКА БЕГИМ-Темурий маликалардан бири. Амир Темурнинг чевараси, Ҳирот ҳукмдори Султон Ҳусайн мирзонинг опаси. Онасининг исми Феруза бегим бўлган. Бобурнинг ёзишича,  Бадака бегим Аҳмадхон Ҳожи Тархонийга турмушга чиққан ва иккита ўғил фарзанд кўрган. Ўғилларининг исмини “Бобурнома” да келтирилмаган, фақат уларнинг маълум муддат Ҳиротга келиб, тоғалари саройида мулозиматда бўлганликлари ҳақида хабар берилган. Шажарашунос олим Т. Файзиев Бадака бегимнинг Хонзода бегим исмли қизи ҳам бўлгани ва 1487 йили уни акасининг олтинчи ўғли Музаффар Ҳусайн мирзо никоҳига берганини ёзган.


Ботирали Йўлдошев.

Бадака Бегим

Соҳибқирон Амир Темур
Илм-фан

БАДАКА БЕГИМ-Темурий маликалардан бири. Амир Темурнинг чевараси, Ҳирот ҳукмдори Султон Ҳусайн мирзонинг опаси. Онасининг исми Феруза бегим бўлган. Бобурнинг ёзишича,  Бадака бегим Аҳмадон Ҳожи Тархонийга турмушга чиққан ва иккита ўғил фарзанд кўрган. Ўғилларининг исмини “Бобурнома” да келтирилмаган, фақат уларнинг маълум муддат Ҳиротга келиб, тоғалари саройида мулозиматда бўлганликлари ҳақида хабар берилган. Шажарашунос олим Т. Файзиев Бадака бегимнинг Хонзода бегим исмли қизи ҳам бўлгани ва 1487 йили уни акасининг олтинчи ўғли Музаффар Ҳусайн мирзо никоҳига берганини ёзган.


Ботирали Йўлдошев.

Абдулазиз Мирзо

Соҳибқирон Амир Темур
Илм-фан

АБДУЛАЗИЗ МИРЗО (1430-1449)-улуғ олим ва Самарқанд ҳукмдори Мирзо Улуғбекнинг бешинчи ўғли. Кенжа ўғил бўлгани учун ҳамиша отаси ёнида бўлган. Бобурнинг ёзишича, Улуғбек мирзо Юнусхоннинг эгачисини шаҳзода Абдулазиз мирзога олиб бериш орқали мўғул улуси билан қариндошлик ришталарини боғлаган. Шоҳруҳ мирзо вафотидан сўнг Хуросон тахтини Улуғбек тўртинчи ўғли Абдуллатиф мирзога беради. Кўп ўтмай у отасига қарши урушга отланади. Улубек мирзо бу исённи бостириш учун кетаётиб Самарқандни Абдулазиз мирзога топширган. Афсуски, ёш Абдулазиз кўнгилхушлик оқибатида саройда нафақат ўзи, балки қирқ йил салтанатни бошқарган Улуғбекка ҳам зарар етказади. Ундан безган бек ва амирлар шундай қалтис дамда Абдуллатиф томонига ўта бошлайди. Оқибатда Улуғбек мирзо тахтдан ағдарилади ва қатл қилинади. Абдулазиз мирзо ҳам атиги ўн тўққиз ёшида ҳаёт билан видолашади.

Амир Темур набираси

Соҳибқирон Амир Темур
Илм-фан

УЛУҒБЕКМИРЗО (КОБУЛИЙ)– Бобурнинг амакиси. Умар Шайх мирзонинг укаси. У. М. 1460 йили Ҳиротда таваллуд топган. Абусаъид мирзо саккизинчи ўғли У. М. ни Кобул ҳокими этиб тайинлаган. Шу сабабдан ва буюк аллома Улуғбек мирзодан фарқ қилишни назарда тутиб баъзи тарихий манбаларда Кобулий нисбаси қўшилиб ёзилган, баъзан У. М. Соний деб ҳам зикр қилинади.


<cut>


Улуғбек мирзо Кобул вилоятини обод қилиш ишларига катта аҳамият берган. Боғ-роғлар яратиб, оқар сувли жойларда сабзали дам олиш масканлари ва қатор толорлар ҳамда иморталар барпо қилган. Улуғ бобокалони Амир Темурнинг Самарқанд атрофидаги қишлоқларга Дамашқ, Бағдод каби номларни берганига тақлид қилиб Кобул яқинидаги кентларга Самарқанд ва Ҳирот каби машҳур шаҳарлар номини берган.    “Бобурнома” да ёзишича, У. М. томонидан бунёд қилинган Боғи Калон номли боғни Бобур қайтадан таъмир қилдирган. Бобур онаси вафот этганида тоғ тепасида У. М. қурдирган Боғи Наврўзий оромгоҳига дафн эттирган. Бобур У. М. нинг Боғи Биҳишт, Бўстонсарой номли иморатларини ҳам тилга олган. Гулбадан бегимнинг “Ҳумоюннома”да ёзишича, У. М. вафотидан сўнг унинг ўғли Абдураззоқ мирзо  Кобулни Зуннун арғунга олдириб қўйган. 1504 йили Бобур Кобулни эгаллагиндан сўнг амакиси У. М.нинг  ўғли Абдураззоқ мирзога ҳурмат кўрсатиб уни ўз хизматига олган.        


Ботир ЙЎЛДОШЕВ  

Амир Темур маданияти

Соҳибқирон Амир Темур
Илм-фан
Ma'naviyat  -  insonni ruhan poklanish, qalban uni ulg'ayishiga chorlaydigan, odamning ichki dunyosi, irodasini baquvvat, iymon — e'tiqodini butun qiladigan, vijdonini uyg'otadigan beqiyos kuch, uning barcha qarashlarining mezonidir.

I.Karimov

  Amir Temur bobokolonimizning ma'naviy kamoloti haqida so'z ochishdan oldin uning «Temur tuzuklari» da keltirilgan quyudagi fikrlarini aytish joizdir:

-         Kimki biror sahroni obod qilsa, yoki hovuz qursa, yo biron bog' ko'kartirsa, yohud biror xarob bo'lib yotgan yerni obod qilsa, birinchi yil undan hech narsa olmasinlar, uchinchi yili (oliq-soliq) qonun-qoidaga muvofiq xiroj yig'ilsin.

-         Ulamo bilan suhbatda bo'ldim va pok niyatli, toza qalbli kishilarga talpindim. Ularning xizmatlaridan ulush tilanib, muborak nafaslari bilan duo-fotiha berishlarini o'tindim. Darvesh, faqir-miskinlarni o'zimga yaqin tutdim. Ularning ko'ngillarini og'ritmadim va hech bir talablarini rad etmadim. Buzuq va og'zi shaloq, g'iybatchi odamlarni majlisimga yo'latmadim, so'zlariga amal qilmadim. Biror kimsaga tuhmatu-g'iybat qilsalar quloq solmadim.